Rus Kültüründe Bilim

Orion Kitabevi

Liste Fiyatı :
75.00 
TL
Orion Kitabevi Fiyatı :
60.00
TL

Hemen Al

Adet
+
-

Sepete At

1 İş Günü İçerisinde Tedarik Edilecektir.
ISBN
: 9786059524544
Basım Tar.
: 2019
Baskı No
: 1
Syf Sayısı
: 464
Ebat
: 16 x 24 cm
Kitap No
: 160772
Orion Kitabevi Fırsatlarını Yakalayın !
10 Adet ve Üzeri Alımlarınızda
58,50 TL
20 Adet ve Üzeri Alımlarınızda
57,00 TL
30 Adet ve Üzeri Alımlarınızda
55,50 TL
50 Adet ve Üzeri Alımlarınızda
54,00 TL
60 Adet ve Üzeri Alımlarınızda
52,50 TL

%20
İndirim

 Bilim tarihi, tarihsel araştırmanın üç bütünleyici branşı için akademik bir zemin oluşturur. Bunlardan ilki ve en popüler olanı; bilimsel düşüncenin evrimi ile ilişkili olan branştır…

İkinci branş felsefidir. Bu branş; bilimsel açıklamaların mantıksal örüntüleri, bilimsel bilginin entelektüel kaynakları, bilimin araştırmanın diğer yöntemleriyle olan ilişkisi ve bilimsel bilginin doğrulanmasında meydana gelen değişimlerle ilgilenmektedir.

Üçüncü branş, bilimsel düşüncenin kültürel entegrasyonu ile ilgilidir. Tarihçi, bilimi yalnızca bilgi sistemi olarak değil, aynı zamanda bir tutum ve değerler kümesi olarak inceler. Tarihçinin ilgisi; toplumsal bir kurum olarak bilim ve spesifik toplumsal rollerle birlikte toplumun üyesi olan bilim insanları üzerinedir. Tarihçi, bilimin toplum içerisindeki değerinde ve toplumun bilim insanlarına verdiği değerde meydana gelen değişimleri araştırır. Bilim insanlarının çalıştığı toplumsal ve kurumsal ortama vurgu yapar.

Bu çalışma üçüncü türdendir. İlgi alanımız; Reform öncesi Rusya’da bilimsel düşünce üzerinde sosyal çevrenin etkisi ve genel olarak bilimin; Rus kültüründe işgal ettiği yer üzerinedir... 

Aslında bu kitap, öncelikle bilimsel gelişme ve bilimsel tutuma endeksli bir kültürel değişim çalışmasıdır.


 

 Giriş.......................................................................................................................................... .

İçindekiler

I. KISIM: RUS BİLİMİ’NİN KÖKLERİ

BİRİNCİ BÖLÜM

ESKİ RUSYA’DA BİLİMSEL TUTUMUN KÖKENLERİ

BİZANTİZM..............................................................................................................................

TEOLOJİK ELEŞTİRELCİLİĞİN YÜKSELİŞİ..................................................................

ON YEDİNCİ YÜZYIL: KÜLTÜREL DEĞİŞİM................................................................

YABANCI TEKNİSYENLER.................................................................................................

KİEVLİ KEŞİŞLER..................................................................................................................

FARKLI DİSİPLİNLERDEN GELEN DİN ADAMLARI..................................................

İLK BATI YANLILARI...........................................................................................................

SARAYIN ETKİSİ....................................................................................................................

MODERN BİLİMİN KÖKLERİ.............................................................................................

İKİNCİ BÖLÜM

BÜYÜK PETRO: BUYRUKLA BİLİM     

ADAM VE ZAMANI................................................................................................................

BÜYÜK PETRO VE KRIZHANICH: BİR KARŞILAŞTIRMA.......................................

BÜYÜKELÇİLİK VE LEIBNIZ’İN DANIŞMANLIĞI......................................................

BATILI EĞİTİM VE SOSYAL SINIFLAR..........................................................................

EĞİTİM KURUMLARININ İLK ÖRNEKLERİ..................................................................

MÜNFERİT BİLİM İNSANLARI..........................................................................................

HESAPLAMA OKULLARI.....................................................................................................

SEKÜLER BİLGELİĞİN YENİ KAYNAKLARI VE İNKİŞAFI......................................

COĞRAFYANIN VE TARİHİN GÜCÜ................................................................................

BİR YÜKSEKÖĞRENİM MERKEZİ ARAYIŞI.................................................................

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

AKADEMİ: ÇIKMAZLAR VE ZAFERLER

AKADEMİ’NİN İLK YILLARI..............................................................................................

İLK TÜZÜK VE BERABERİNDE GELEN ZORLUKLAR...............................................

AKADEMİ’NİN İLK KATKILARI........................................................................................

EULER VE AKADEMİ............................................................................................................

GMELIN VE SİBİRYA SEFERİ............................................................................................

GERHARD MÜLLER..............................................................................................................

İLK RUS AKADEMİSYENLER.............................................................................................

MIKHAIL LOMONOSOV.......................................................................................................

AKADEMİ DIŞINDAKİ BİLİM.............................................................................................

II. KISIM: AKIL ÇAĞINDA BİLİM

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

BİLİM, AYDINLANMA VE MUTLAKİYETÇİLİK

SOSYAL YAPI VE EĞİTİM İDEALLERİNDE DEĞİŞİKLİKLER.................................

ULUSAL BİR ÜNİVERSİTE..................................................................................................

KAMU OKUL SİSTEMİ İÇİN ARAŞTIRMA.....................................................................

AKADEMİ VE AKADEMİK ÖZERKLİK............................................................................

AKADEMİ’NİN BİLİMSEL MİRASI: EULER..................................................................

EULER’İN ÖĞRENCİLERİ....................................................................................................

BİLİMSEL SEFERLER: PALLAS.........................................................................................

LEPEKHIN VE WOLFF...........................................................................................................

MOSKOVA’DA BİLİMSEL TUTUMUN GELİŞMESİ......................................................

YENİ BİLİMSEL TOPLULUKLAR......................................................................................

TARİH VE İDEOLOJİ..............................................................................................................

KENDİ KENDİNİ EĞİTMİŞ MUCİTLER...........................................................................

YENİ AYDINLAR VE DÜNYA GÖRÜŞLERİ.....................................................................

BİLİM VE SOSYAL DEĞİŞME.............................................................................................

BEŞİNCİ BÖLÜM

HÜMANİSTİK AKILCILIĞIN     YÜKSELİŞİ VE DÜŞÜŞÜ

SİYASET VE HÜMANİSTİK FELSEFE...............................................................................

YENİ EĞİTİM İDEALLERİ...................................................................................................

YENİ ÜNİVERSİTELERİN RUHU.......................................................................................

AKADEMİ: YENİ GÖREVLER VE İMTİYAZLAR..........................................................

ÜNİVERSİTELER VE BİLİM................................................................................................

TARİHÇİ NIKOLAY KARAMZIN: İDEOLOJİ VE SANAT............................................

BİLİM VE KARŞIT KÜLTÜREL GÜÇLER........................................................................

EĞİTİM, BİLİM VE TOPLUMSAL TABAKALAŞMA.....................................................

BİLİM VE İDEOLOJİK GERİ DÖNÜŞLER........................................................................

BİLİMSEL ÇABANIN DEVAMI...........................................................................................

ÇAĞIN POTALARI..................................................................................................................

 III. KISIM: OTOKRATİK İDEOLOJİ VE BİLİM

ALTINCI BÖLÜM          

RESMİ ULUSALCILIK VE KARŞIT DÜŞÜNCE

SANSÜR VE ÖĞRENİM..........................................................................................................

BİLİMİN ARİSTOKRATİKLEŞMESİ.................................................................................

EĞİTİMİN MİLLİLEŞMESİ..................................................................................................

ELEŞTİREL DÜŞÜNCENİN ORTAYA ÇIKIŞI..................................................................

TARİHÇİLİK: ÖNDE GELEN TEMSİLCİLERİ................................................................

FELSEFE VE BİLİM................................................................................................................

HEGELCİLİK............................................................................................................................

HERZEN’İN BİLİME DAİR GÖRÜŞLERİ.........................................................................

YEDİNCİ BÖLÜM          

DOĞA BİLİMİ’NİN GENİŞLEYEN UFUKLARI

AKADEMİ’NİN DEVLERİ.....................................................................................................

DİĞER AKADEMİSYENLER................................................................................................

MATEMATİK: BİLİMSEL BAŞARININ ZİRVESİ..........................................................

LOBAÇEVSKİ...........................................................................................................................

BİLGİ PINARLARI OLARAK ÜNİVERSİTELER............................................................

BİLİMSEL TOPLULUKLAR..................................................................................................

BİLİMSEL KURUMLAR SİSTEMİ......................................................................................

SEKİZİNCİ BÖLÜM      

BİÇİMLENDİRİCİ ÇAĞIN SONU             

İKİ TARİHİ AKIMIN DÖNÜM NOKTASI..........................................................................

BİLİMİN GENİŞLEYEN KÜLTÜREL TEMELİ................................................................

KAYNAKÇA..........................................................................................

SONNOT        

 Giriş

İdeoloji ile bilimin karmaşık ilişkilerinin belirlenmesi esnasında; şunun akılda tutulması önemlidir: Bilim, bu evrenin sorunlarına ilişkin çeşitli araştırma yöntemlerinden sadece birisidir. Bu anlamda, bilim; diğer yöntemlerin yanında ayrıca metafizik, teolojik, estetik ve etik yaklaşımlarla da rekabet halindedir. Ancak, bilim önemli bir açıdan benzersizdir: Max Weber’in anlatımıyla; “Bilim, ilerlemenin rotasına zincirlenmiştir.” Modern dramanın Yunan Trajedisi’ne üstün geldiğini, 20. yüzyıl felsefesinin Hegel, Kant veya Hume felsefesinin üzerinde olduğunu, ya da etik değerlerimizin Orta Çağ Arap Dünyasının etik değerlerinden üstün olduğunu, tarafsız bir şekilde kanıtlamak için geçerli bir ölçüt yoktur. Ancak, modern fiziğin Aristo fiziğine üstünlüğü, günümüz kimyasının flojistik kimyaya üstünlüğü ya da evrimci biyolojinin preformistik biyolojiye üstünlüğü ciddi anlamda sorgulanamaz bir gerçektir.

Bilimin ilerlemesi—özelikle de varlığı—değişime gösterdiği toleransa bağlıdır. Bilimsel ilerleme, mevcut bilgiyi kutsamakla değil, ancak onun yetersizliklerini göstermekle ve bu yetersizliklerin giderilmesi için çözüm aramakla sağlanır. Samuel Stouffer’den yapılan alıntıda; “Bilim, sanat ve edebiyatın aksine birikimseldir. Bu bakımdan, bilimsel bir başarının zirvede olduğu an; ‘diğerlerinin kullandıkları tekniklerin basit ve olabildiğince hızlı bir şekilde eskidiğini ve kavramlarının yenilenmesi gerektiğini’ gösterdiği andır” denmektedir. Her bilim insanı, kültürel bir değişim kaynağıdır. Bilim insanı bir değişim şampiyonu olmayabilir; hatta değişime direnebilir, tıpkı geçmişteki bilginlerin tarihsel jeoloji, biyolojik evrim, üniter kimya ve Öklidyen olmayan geometrinin yeni gerçeklerine direndikleri gibi. Fakat eğer bilim insanı gerçek bir profesyonel olursa, kaçınılmaz olarak değişimin temsilcisi haline gelir. Bilim insanının araçları, değişimin enstrümanları olan; şüphecilik, mevcut otoriteye meydan okuma, eleştiriselcilik, akılcılık ve özgünlüktür. Bu durum elbette resmi ideologların tepkisini çeker.

Birinci Bölüm:

ESKİ RUSYA’DA BİLİMSEL TUTUMUN KÖKENLERİ

Bilimsel tutum, 17. yüzyılın sonlarına doğru, Rus kültüründe zayıf da olsa bir yer edinmiştir. Bu bilimsel kültür ve tutum, tek bir geleneğin ya da tek bir entelektüel sürecin sonucu değildi. Aslında bu durum; teknik ilerlemelerin, küçük ama etkili bir grup aristokratın Batılı fikir ve gelenekleri benimsemesinin, eski Kilise yazıtlarına ve öğretilerine yönelik öğrenimin başlamasının ve Orta Çağ ve Rönesans Batı Avrupası’nın entelektüel ürünlerine doğru ülkenin kapılarının adım adım açılmasının bir senteziydi. Üzerinde durmaya değecek pek bilimsel bir kitap bulunmamasına rağmen, “doğa bilimlerine ait unsurlar” kitaplarda—özellikle de çevirilerde—giderek daha sık görülmeye başlandı. Geniş metinli çevirilerin yanı sıra, Kievli keşişler ile diğer din âlimlerinin çalışmalarına ek olarak; kayıtlarda (Bielski adlı Polonyalı bir yazarın kayıtları en etkili olanıdır) farklılıklar bulunmaktaydı. Azbukovniki adı verilen temel sözlükler ve farklı türdeki tıp kitapları; botanik, zoolojik ve mineraloji gibi birçok bilimsel alanı yeteri derecede ihtiva etmekteydi. Bunlar da çoğu zaman, 17. yüzyıl eserlerinin çevirileriydi. Karakteristik olarak, bahse konu eserler, zamanla Rusça basıma girdikçe, doğa bilimleri hakkındaki orijinal bilgilerin çoğunu kaybettiler.

İkinci Bölüm:

BÜYÜK PETRO: BUYRUKLA BİLİM

Ancak, Petro başka bir çağda yaşamayı tercih etti. Bu çağ, temel bilimsel bilginin ötesine geçen ve hem bilgi arayışının hem de bilginin yayılımı için geniş çaplı bir sekülerleşme talep eden bir çağdı. Krizhanich, doğası gereği devletin resmi eğitim ve bilimsel araştırmada öncü rol oynaması gerektiğini kabul etti. Bununla birlikte; eğitim ve bilimsel kurumların kontrolünü ele geçirmek konusunda kilise ve devlet arasında süregelen çatışmayı ustaca görmezden gelmeyi tercih etti. Petro, pratik bir devlet adamı olarak bu çatışmayı görmezden gelemezdi. Saltanatı boyunca en önemli entelektüel bölgelerde; Kilise’nin geleneksel imtiyazlı örtüsünü kaldırmak adına cesur ve çoğunlukla başarılı girişimlerde bulundu. Bir süre için Kilise’nin, eğitim kurumlarının müfredatını; teknik konuları ve teolojik olanları içerecek şekilde genişletmeye istekli olacağını ümit etmiş olsa da, bu umudu hayal kırıklığına dönüştü. 1697-1698’deki ilk Batı Avrupa seyahatinden sonra, Patrik Adrian’a teolojik akademileri, yeni ve yarı—seküler okul modeline dönüştürmeye teşvik edici önerilerde bulundu. Petro, bir şeye kesin biçimde ikna olmuştu: Modern bilimin gücünden yararlanmaya engel olan cehalet, sadece günahkâr entrikalarında şeytanın yanında yer almak demekti. Patrik’e, dinin en büyük yükümlülüklerinden birinin; ‘çalışmayı onurlandırmak’ ve ‘çalışkanlığı’ önemli kültürel değerlerden biri haline getirmek olduğunu hatırlattı. Petro, hakiki din olmaksızın yapılan işlerin anlamsız ve benzer biçimde çalışmadan yapılan dini ritüellerin ölü birer uğraş olduğunu söyledi. Petro, modern bilime dayanan ve toplumsal refahı temele alan bir zihnin taraftarıydı. Kilise’nin, bilimsel düşünceyi teşvik etmesini ve onaylamasını istedi. İlk adım olarak; ilahiyat akademisi öğrencilerinden; sadece İncil’i değil, aynı zamanda askeri operasyonların nasıl yürütüleceği, kamu binalarının ve köprülerin nasıl kurulacağı, takviyelerin nasıl yapılacağı ve hastalıkların nasıl iyileştirileceği gibi pratik konuları da öğrenmelerini istedi. Kısa bir süre sonra, Skolastizm ruhu ağır basan bu teolojik kurumların, entelektüel bir atmosfere sahip olmadıkları gibi, teknik personel yetiştirmek için de gerekli olan öğretim imkanlarına sahip olmadıklarını anladı. Petro’nun bir sonraki adımı, Moskova’da bulunan çeşitli Batılı misyonerlerin yardımını istemek oldu, ancak bu esnada yine yabancı öğretmenlere karşı gösterilen ve Rus—Bizans geleneğinin kalıntısı olan güçlü bir direniş ile karşılaştı. Yabancı öğretmenlerin işe alınmaları konusundaki gerekliliği gören Feofan Prokopovich bile yabancı genç öğretmenlerin Rusları kendi teolojilerine devşirmelerinden korkmuş ve bu yüzden söz konusu öğretmenlerin yakından denetlenmelerini istemişti.

Üçüncü Bölüm:

AKADEMİ: ÇIKMAZLAR VE ZAFERLER

1725 yazında Bilimler Akademisi’nin ilk üyeleri St. Petersburg’a ulaşmaya başladı. Yılın sonunda çoğu otuzlu yaşlarda olan 16 bilim insanı yeni kurumun ilk üyeleri olarak ikamet edildiler. St. Petersburg’un yeni sakinlerinden 13’ü Alman, ikisi İsviçreli ve biri Fransız’dı. Bu uzak kuzey şehrine ilk ulaşanlar arasında özellikle gruptaki en yaşlı kişi olduğu için yeni meslektaşlarının kendisine birinci derecede yüksek matematik profesörü (professor primarius et Matheseos sublimioris) unvanını verdikleri matematikçi Jacob Hermann bulunmaktaydı. Kendisi, Christian Wolff’un yeni yeni oluşturulmaya başlanan Akademi’ye üyelik için önerdiği kişilerde bulunmasını istediği yüksek bilimsel standardlara sahip olan tipik bir örnekti. Leibniz’in desteği ile Hermann, 1701 yılında Berlin Bilimler Akademisi’ne seçilmişti ve akabinde Bologna ve Padua üniversitelerinde ders vermişti. Çağının en iyi matematikçilerinden biri değildi, ancak oldukça tanınan birisiydi ve imrenilecek derecede bir üne sahipti.

Üyelerin ilgi alanları, “dönemin önemli bilimsel fikirlerini” kapsamaktaydı. ‘Joseph Delisle’ bir astronomdu; ‘Christian Martini’ metafizik ve mantıktan fiziğe geçmişti; ilk başlarda mantık ve metafiziğe eğilimi olan Georg Bilfinger ise deneysel ve teorik fizik alanında çalışmıştı. Daniel ve Nicolaus Bernoulli, yüzyılı aşkın süredir türünün en iyi matematikçilerini yetiştiren seçkin bir İsviçreli aileden geliyordu. Daniel, fizyoloji profesörü olurken; Nicolaus mekanik profesörü olmuştu. ‘Christian Goldbach’ ve ‘Friedrich Mayer’ de matematik alanında çalışanlardandı. ‘Johann Duvernoy’; anotomi, cerrahi ve zooloji alanlarında çalıştı. Johann Kohl, retorik ve Kilise tarihi profesörü olarak atandı; ‘Michael Burger’ kimya ve uygulamalı tıp profesörü; ‘Gottlieb Bayer’, Yunan ve Roma tarihi profesürü; ‘Johann Beckenstein’ hukuk prfesörü; ‘Christian Gross’ da ahlak felsefesi profesörü olarak atandı. ‘Josiah Weitbrecht’ felsefede ve ‘Gerhard Müller’ de tarih alanında yardımcı professor oldu.

Dördüncü Bölüm:

BİLİM, AYDINLANMA VE MUTLAKİYETÇİLİK

18. yüzyılın ikinci yarısı boyunca “bilimsel düşünce” Rus kültürünün geniş bir alanına yayılmak üzere Bilimler Akademisi’nin katı sınırlarından taştı. Sahip olduğu iç dinamik tarafından ileriye doğru itilen bilim, inceleme yöntemlerinin çeşitlendirilmesi ve artan araştırma derinliğinin bir işareti olarak gelişen uzmanlık tarafından güçlendirildi. Örneğin, eski mineraller bilimi, mineraloji, jeoloji ve paleontoloji dallarına ayrılmıştır.Eski natüralist hâlâ doğa bilimcinin öncülüydü, ancak mineralog Vasiliy Severgint tarafından simgelenen yeni doğa bilimci ortaya çıkmıştı.

Metodolojik görüşler bakımından, doğa bilimcileri çok farklı alanlara yönlendirilmiş bir gruptu.Matematiksel analizin önderleri şu şekilde sınıflandırılabilir: “Euler geleneğine inatla sarılanlar” ve “D’Alembert, Monge, Lagrange ve Legendre tarafından açılan yolları tercih edenler.”Bazıları, teorinin kaygan zeminine girmeden kendi topraklarının doğal kaynaklarının envanterini yapan “koleksiyonerler” idi; diğerleri ise natüralist veya felsefi görüşlerle sentez yapanlardı.Bazıları, özellikle kimya, biyoloji ve tıp alanında deneysel türden bilim insanlarıydı.Özellikle 1760 ve 1770’lerde, birinci sınıf bilginler arasında olmasa da, ‘s Gravesande okulu ile 1754 yılında St. Petersburg Akademisi onursal üyesi seçilen Musschenbroek okulunun Hollandalı deneycileri, Rusya’da çok güçlü etkiye sahipti. Hollanda okulunun üyeleri ortodoks ve Newton yanlılarıydı, fakat matematiksel analizden ziyade deney yapma üzerine vurgu yaptıklarından Newton’dan biraz ayrışıyorlardı.“Tüm hipotezleri yasakladılar ve deneyle gösterilemeyen ve geometri tarafından onaylanamayan hiçbir ilkeyi tanımadılar.” 1780’lerde Novikov, Hollandalı deneysel fizikçilerin çalışmasını kendi Tabiat Tarihi, Fizik ve Kimya Dergisi (Journal of Natural History, Physics, and Chemistry)‘nde popülerleştirdi.1793 yılında, P. Giliarsky, Musschenbroek’in fikirlerinin güçlü etkisi altında yazılmış bir Fizik El Kitabı (Manual of Physics) yayınladı.

Beşinci Bölüm:

HÜMANİSTİK AKILCILIĞINYÜKSELİŞİ VE DÜŞÜŞÜ

Pugachev isyanı, “Katerina’nın liberalist ve özgürlükçü rüyalarından geri adım atışının” başlangıcını işaret etmekteydi. Fransız devriminin sıcaklığı, Rusya sınırlarına ulaştığında, zihni karışık ve afallamış olan yaşlı Katerina (II. Katerina), Fransız devriminin beraberinde getirdiği ‘tehdide’ meydan okuyamayacak kadar çaresizdi. Dar bir dünya görüşüne sahip olan I. Pavel, bu tehdit karşısında tam olarak ne yapması gerektiğinin farkında değildi; söz konusu tehdidin, eski Rusya’ya karşı olduğunu düşündü. Hükümranlığının dört yılında (1796-1801), Aydınlanma’nın tüm aşındırıcı etkilerine karşı sırtını dönerek annesinin yapmış olduğu iyi çalışmaları da mahvetti. Rus öğrencilerin ‘Batılı üniversiteler’e gitmelerini yasakladı, yabancı kitapların ve müziğin ülkeye girişini engelledi ve akademik kurumlara fon vermeyi reddetti. Rusya Akademisi neredeyse ortadan kalkacak duruma geldi; Özgür Ekonomi Topluluğu’nun araştırma projeleri için ödeme yapabilecek bir fonu kalmamıştı ve Bilimler Akademisi’ndeki birçok boş yer doldurulamamış; açıkta kalmıştı.

Rusya’nın bütünü umutsuz bir haldeydi. Nikolay Karamzin şöyle demişti: “Pavel tahta geçtiğinde; bütün bir Avrupa’nın sivil özgürlük ve eşitlik rüyalarıyla sarılmasına yol açan Fransız Devrimi’nin pozitif manadaki yıkıcı dehşeti bir monark açısından tehdit haline gelmişti; otokrasi için gerçekten elverişli bir zamandı; kendi şahsi kaprisleri doğrultusunda hiçbir kural tanımadan terör estirerek hükümranlık sürdürdü.” Ancak, Pavel’in şahsi kaprisleri ve bir canavarı andıran zulümleri, Katerina’nın saltanatının ilk günlerinde ortaya çıkmış ve son zamanlarda da Fransız Devrimi’nin rüzgârıyla yeniden canlanan “insan merkezcil” düşüncenin büyümesine engel olamadı. Her iki Rus başkentinde de; şair Derjavin’in “Bir adam gelecek ve tahtı yüceltecek” biçimindeki kehanetinin gerçekleşmesi için şartlar olgunlaşmıştı. Terör saltanatı yerine iktidara geniş insani ilkelere dayalı bir hükümet getirecek olan bir Çar bekleniyordu. Aleksandr’ın liberal ve özgürlükçü tutumu, St. Petersburg ve Moskova halkı için beklenmeyen bir durum değildi. Aleksandr, tahta çıkınca; “evlerde ve sokaklarda tüm insanlar neşeyle ağladılar ve Paskalya Pazarı’nda olduğu gibi birbirlerine sarıldılar.”

Altıncı Bölüm:

RESMİ ULUSALCILIK VE KARŞIT DÜŞÜNCE

Resmi milliyetçilik ve politik baskı el eleydi. Dekamberist Ayaklanması’ndan hemen sonra, I. Nikolay, tüm profesörlere herhangi bir gizli topluluğa ait olmadıklarına dair yeminli ifadeler imzalamalarını emretti. Kısa bir süre sonra, öğrencilerden de benzer ifadeleri imzalamaları istendi. Sansür, entelektüel uğraşın arenasında kilit unsurlardan biri olarak ortaya çıktı ve giderek sıkılaştı. Hükümet, 1804 tarihli Tüzüğün yerine 1826’da, yeni ve daha sıkı bir sansür kararnamesi (tüzük) çıkardı ve Milli Eğitim, İçişleri ve Dışişleri Bakanlarından oluşan bir “Yüksek Sansür Komitesi” oluşturdu. Yeni Tüzük’ün 6. Maddesi kapsamında sansür faaliyetleri; “(a) bilim ve eğitim, (b) ahlâk ve iç güvenlik, (c) kamuoyu yönelimi” konularına yoğunlaşacaktı.

Çağdaş bir gözlemcinin belirttiği gibi, Tüzük sadece bireysel kitapları değil, bilimin tüm branşlarını da kapsamına alabilirdi: Devlet ve dinin çıkarlarına ters düşen yazıların yanı sıra felsefe, siyaset bilimi, jeoloji alanındaki kitaplar ve yazılar ve genel olarak, yazarın ilahi fikirlere doğanın gözleminden ulaştığı her çalışma.” Sansürcüler, doğa bilimlerindeki konularla ilgili el yazmaları ve yerleşik manevi, ahlaki ve medeni düzen ile uyuşmayan ifadeler için özellikle uyanık olunması konusunda uyarıldılar. Tıbbi çalışmaların, “ruhun maneviyatını ve iç özgürlüğünü ve ayrıca gelecekteki yaşamın ilâhi kararlılığını” inkâr ettiği şeklinde yorumlanabilecek fikirlerine izin verilmedi.”Ayrıca, “açık bir şekilde Rus dilinin kurallarını ve arılığını ihlal eden” yani gramer hataları olan hiçbir kitap onaylanmayacaktı.Resmi ideoloji ile uyumsuz yorumlanabilecek belirsiz ifadeler silinecekti; bu özel madde o kadar belirsizdi ki sansürcüler dahi zorlandı; hatta onların ileri gelenlerinden biri, “İsa’nın öğrettiği dua bile Jakoben terimleriyle yorumlanabilir” dedi. Tüzük, doğal hakları ve otokratik hükümeti, Tanrı tarafından düzenlenen bir kurumdan ziyade, tarihi bir fenomen olarak gören toplumsal sözleşme teorilerini destekleyen kitapların yayınlanmasını yasakladı.

Yedinci Bölüm:

DOĞA BİLİMİ’NİN GENİŞLEYEN UFUKLARI

Bilimler Akademisi, üniversiteler ve diğer yükseköğretim okulları ve yarı-bağımsız bilimsel topluluklar, Rusya’daki bilimsel bilginin tek kaynağı değildi, fakat çalışmaları, hem hacim hem de çıktı kalitesi bakımından çok değerliydi. Bu üç tür kurumun ortak noktaları vardı ve Rusya’daki bilimin gelişmesine çok farklı katkılarda bulundular.

Bilimler Akademisi, Rusya’yı “modern bilimsel düşüncenin” aktif bir iştirakçisi yaptı. Struve, von Baer, Hess, Ostrogradsky ve Lenz, kendi bilimlerinin ufkunu genişletmekte ya da yeni bilimsel disiplinler kurmakta yardımcı oldular. Önde gelen akademisyenler, bilimsel çalışmaların en yüksek standartlarına ulaştılar ve gerçek anlamda bilimsel seçkinler oldular. Bu liyakat çerçevesinde, çağdaş Rus kültürünü, akademisyenler ve bağımsız bilimsel toplulukların üyeleri olarak yaptıkları çalışmalardan ziyade yayınlanmış yazıları aracılığıyla daha fazla etkilediler.

Üniversiteler tarihsel olarak daha önemli bir rol üstlendi: 1860’lı yıllarda Rus bilginlerin eğitimi ve Rus biliminin muzaffer bir kurtuluşu için vazgeçilmez temeller attılar. Bu okullar, Rusya’nın ihtiyaç duyduğu doğa bilimlerinde; gerçekten yetkin sayıda bilgin üretemedi, ancak Batı’daki en seçkin bilim insanlarının gözetiminde lisansüstü çalışmalar yürütmek için çok sayıda öğrenci hazırladılar. Bu kurumların çalışmaları sayesinde, ‘Rusya’ 1860’lı yıllarda kendi bilimsel insan gücüne güvenmeye başladı ve yurtdışından nadir olarak bilgin getirildi. Üniversite, Tıp ve Cerrahi Akademisi, Topçu Akademisi, Mühendislik Akademisi, Temel Pedagoji Okulu, Madencilik Enstitüsü, İletişim Enstitüsü ve Teknoloji Enstitüsü gibi önemli kurumların liderliğindeki tüm yüksek meslek okulları ağı tarafından desteklendi. Doğa bilimleri eğitimi, özellikle bu okullarda etkiliydi. Uygulamalı bilime önem verdikleri için, “Devletten” akademisyenlerin ve sadece uygulamalı bilimlerde değil, matematik alanındaki seçkin üniversite profesörlerinin hizmetlerini almalarını mümkün kılan laboratuarlar inşa etmek ve donatmak için yeterli miktarda fon aldılar.

Sekizinci Bölüm:

BİÇİMLENDİRİCİ ÇAĞIN SONU

Büyük bilimsel başarılar, 1840’ların Rusya’sını kutsamadı, ama bu 10 yıllık zaman dilimi süresince “bilimsel düşünce” çeşitli çabalarla filizlenmeye başladı. “Bilim”, açık bir şekilde metafizikten ayrılarak ideolojik tartışma konusu olarak ön plana çıktı. Bilim, kendisine yeni ve yaman destekçiler edinse de aynı zamanda çetin düşmanlara da sahip oldu.

Akademi ve bağımsız bilim topluluklarının birçoğu, zorlu bilimsel konular hakkında yazılan önemli makaleler için her yıl cömert ödüller vermeye muvaffak olabildi. Hükümet tarafından, daha önce hiç olmadığı kadar büyük meblağlarda öğrenim bursları verilirken; öte taraftan da yaratıcı entelektüel çalışmalar üzerine daha sıkı denetimler uygulandı. Bununla birlikte, sansür, yine de çok başarılı olamadı. Yeni fikirler çok zengin ve çeşitli oldukları için denetim altında tutulamayacak kadar yaygınlaşmışlardır. Bilimsel düşünce, düşünce akımları üzerindeki kurumsal otokratik kontrol mekanizmalarına rağmen hızla büyüdü.

1840’lar, 1860’ların bilimsel zaferlerinin temellerinin atıldığı yıllar oldu. Bu yıllar, Rusya’nın, Batı’dan bilimsel olarak özgürleşme yılları ve olağanüstü öneme sahip bilim insanlarının―Kimyada Dmitriy Mendeleyev ve Aleksandr Butlerov, fizyolojide İvan Sechenov, evrimsel paleontolojide Vladimir Kovalevsky ve evrimsel embriyolojide Aleksandr Kovalevsky―ortaya çıktığı yıllardı. Fakat 1850’lerde ne oldu?

 KAYNAKÇA

Bibliyografya sadece başvurulan kaynakları içerir. Bu çalışmanın nispeten geniş kapsamı nedeniyle, kaynak materyaller her türden ve her dereceye kadar akademik değerdedir. Ancak, öğelerin çoğu beş kategoriye ayrılır.

(1) Bilimsel kurumların, başlıca üniversitelerin ve bilimsel toplulukların tarihi.Bu kategori, Bilimler Akademisi’nden Pekarskiy’nin, Rus İmparatorluk Akademisi’nden Sukhomlinov’un, Moskova Üniversitesi’nden Shevyrev’in, Kazan Üniversitesi’nden Zagoskin’in, St.Petersburg Üniversitesi’nden Grigor’ev’in, Özgür Ekonomi Topluluğundan Khodnev’in, Rus Arkeoloji Topluluğu’ndan Veselovskii, ve Rus Coğrafya Topluluğu’ndan Semenov’’un çalışması gibi belgelenmiş zengin kaynakları içerir.

Özellikle yıldönümlerini anmak için yazılan kurumsal tarihlerin çoğu, ilgili kurumun geçmiş başarılarını sistematik olarak abartmaktadır. Bununla birlikte, Pekarskiy, Sukhomlinov ve Zagoskin’in eserleri bu bozulmayı önleyen kapsamlı ve tutkulu araştırma modelleridir.Son yayınlanan kurumsal tarihlerden en faydalısı, Ostrovitianov tarafından düzenlenen Istoriia Akademii nauk SSSR (planlanan bir dizinin ilk cildi) dir.Vestnik Evropy, Russkaia starina, Russkiai arkyiv, Russkii vestnik ve Zhurnal Ministerstva narodnogo prosveshcheniia dergilerinde alakalı çok fazla materyal bulunmaktadır. Yararlı iki birincil kaynaklar; Polnoe sobranie zakonov Rossiiskoi imperils 1649 goda ve on ciltl Materialy dlia istorii Imperatorskoi Akademii nauk. Rozhdestvenskii’nin Istoricheskii obzor deiatel’nosti Ministerstva narodnogo prosveshcheniia adlı eseri Milli Eğitim Bakanlığı’nın temel yasa ve kararnamelerinin değerli analitik bir özetidir.

(2) Otobiyografik ve biyografik yazılar. Von Baer, Pogodin, Solov’ev, Busliaev, Butlerov, Sechenov, Markovnikov ve diğer birkaç bilim insanı kapsamlı otobiyografik notlar bıraktılar ve Rus bilginlerin büyük çoğunluğunun en az birkaç otobiyografik eser bıraktığı görülüyor. Önde gelen kurumsal çalışmalardan bazıları, özellikle Pekarskiy ve Sukhomlinov’un çalışmaları, bilimsel toplulukların üyelerinin detaylı biyografileri şeklinde yazılmıştır. Örneğin Pekarskiy’nin Istoriia’sı, şimdiye kadar yazılmış Lomonosov’un en ayrıntılı ve nesnel biyografilerinden birini içeriyor ve Sukhomlinov’un Istoriia’sı da, Lepekhin, Kotel’nikov, Rumovsky, Ozeretskovskyi ve Severgin hakkında en iyi bilgi kaynağıdır. 1862’den 1895’e kadar yayınlanan Zapisty Akademii nauk, ünlü Akademisyenler hakkında etkileyici sayıda biyografik deneme içeriyor.

Russkii biograficheskiii slovar’ ve Brockhaus-Efron Entsiklopedicheskii slovar Rus bilim insanları hakkında zengin ve değerli biyografik bilgi kaynaklarıdır. Kural olarak, bu ansiklopedilerdeki biyografi denemeleri bilimsel uzmanlar ve yüksek nitelikli bilginler tarafından yazılmaktadır. Örneğin Russkii biograficheskii slovar, Menshutkin tarafından yazılmış Lomonosov ve Zinin biyografilerini, V. V. Bobynin tarafından yazılmış Rumovsky’nin biyografisini, A.V. Vasil’ev tarafından yazılmış Lobachevskii’nin biyografisini ve B. Modzalevskii tarafından yazılmış Severgin’nin biyoografisini içerir; Brockhaus-Efron ansiklopedisinin Mendeleev tarafından yazılmış Voskresenskii biyografisi, P. Vinogradov tarafından yazılmış Granovskii biyografisi ve Bobynin tarafından yazılmış Ostrogradskyi biyografisi vardır.

Soviet historians of science have written at length about all Russian scientists of any consequence. Some Soviet works are straightforward, careful, thoroughly documented narratives (such as Kagan’s biography of Lobachevskii, Menshutkin’s of Lomonosov, lushkevich’s of Gur’ev, Gnedenko’s of Ostrogradskyi, Prudnikov’s of Çebişev, and Dezhneva and Rzhonsnitskii’s of Lenz) ; others are marred by Marxist philosophical excesses and nationalist bia

Extensive biographical information is also contained in the separate volumes of Nauchnoe nasledstvo; in Modzalevskii’s collection of biographical material on Lobachevskii; in Lomonosov: Sbornik statei i materialov, by Andreev and Modzalevskii (a continuing publication started in 1940); and in individual volumes of the Trudy Instituta istorii estestvoznaniia and its successor, the Trudy Instituta istorii estestvoznaniia i tekhniki, published by the Academy of Science

(3) Her bilim dalına ait ayrı ayrı bilim tarihi.Sovyet öncesi Rus bilimsel düşüncesi en etkileyici hikayeleri Brockhaus-Efron ansiklopedisinde (Cilt XXVIII, 1900, s 720-859) ve Granat kardeşler tarafından yayınlanan Istoriia XIX veka (özellikle Kagan, Timiriazev ve Borozdin’in makaleleri) dadır. Eski Rus “bilimsel” bilgilerinin ayrıntılı özetlerini içeren, Bobynin’in Ocherki istorii razvitiia fiziko-matematicheskikh znanii v Rossii eserine ulaşılamamıştır.

Bilimler Akademisi’nin çeşitli enstitüleri, II. Dünya Savaşı’ndan sonra, Komünist Partinin Rus entelektüel mirasının yerli doğasına verdiği vurguya yanıt olarak, çok sayıda bireysel bilim tarihi yayınladı. İlk başta bunlar çoğunlukla Stalin’in anti-cosmopolitan kampanyalarının uyardığı abartılı milliyetçi önyargı ile teşvik edilmiş mükemmel çalışmalardı. Ancak Stalinist histeri azaldığında, yayınlanan materyalin kalitesi de artmaya başladı. Bliakher’in embriyoloji tarihindeki; Gnedenko, lushkevich ve Delone’in matematik tarihinde; Koshtoiants’ın fizyoloji tarihinde; Mikulinskii’nin teorik biyoloji tarihinde; Fesenkov, Perel ‘ve Vorontsov-VeFiaminov’un astronomi tarihinde; D. M. Lebedev’in coğrafya tarihinde; M. G. Levin’in fiziksel antropoloji tarihinde yazdıkları eserler bahsetmeye değerdir. Bu eserler kalite ve derinlik bakımından farklılık gösterir, ancak hepsi faydalı tarihi malzemeler içerir. Özellikle, Bliakher’in Istoriia embriologii mükemmel bir çalışma, kapsamlı ve dikkatli bir tarih yazımı modelidir. Bir başka çok yararlı çalışma ise V. P. Zubov’un Istoriografiia estestvennykh nauk v Rossii’dir, maalesef yazar, kaynaklarındaki önemsiz ayrıntılarla, geniş kültürel önemlerinden daha fazla ilgilenmektedir. Değerli bilgiler, Akademi’nin Doğa Bilimleri Tarihi Enstitüsü ve halefi Doğa ve Uygulamalı Bilim Tarihi Enstitüsü’nde de yer almaktadır.

(4) Genel Rus bilim çalışmaları.Burada, B. G. Kuznetsov’un Ocherki istorii russkoi nauki, T. I. Rainov’un Nauka v RossiiXI-XVII vekov, Sechenov’un “Nauchnaia deiatePnost russkikh universitetov po estestvoznaniiu za poslednee dvadtsatipiatiletie” ve Timiriazev’in “Probuzhdenie estestvoznaniia v tret’ei chetverti veka” gibi Sovyet öncesi çalışmaları var. Sovyet Bilimler Akademisi, Istoriia estestvoznaniia v Rossii adlı bir makale koleksiyonu yayınladı ve bunların ilk cildi (iki kısımda) Reform öncesi dönemi kapsıyor. Her makale, çeşitli Rus bilim insanlarının belirli bir bilim veya bilim grubuna yönelik  katkılarını izler. Makaleler bilgilendirici olmasına rağmen, geniş bir tarihsel ve kültürel analiz yapılmaya çalışılmamıştır; ve küçük figürlerin geniş kapsamlı çalışmaları, önde gelen akademisyenlerin daha büyük katkılarını gizleme eğilimindedir.

(5) Bilimsel olmayan araştırma biçimlerinin tarihleri-özellikle din, edebiyat ve felsefe. Bu alanlardaki sosyolojik yönelimli çalışmalar bu çalışma için özel bir öneme sahiptir. Teolojide, G. Florovskii’nin Putirusskogo bogosloviia’nın mükemmelliği, çoğunlukla Rus teolojisini daha geniş bir felsefi ve sosyal düşünce bağlamında ele aldığı için eşsizdir. Rus Ortodoks dini düşüncesinin “gayri resmi” bir filozofu Berdyaev’in çalışmaları, özellikle Russian Idea, Rus teolojisi ve biliminin geleneksel uyumsuzluğuna veciz bir ifade sağlar. Belirli bir sosyolojik yönelim ile yazılmış edebiyat tarihlerinin arasında, Pypin’in Istoriia russkoi literatury ve Skabichevskii’nin Istoriia noveishei russkoi literatury göze çarpar. Her ikisi de Rus kültüründe rasyonalizmin büyümesine çok fazla dikkat çekiyor.

En iyi Rus filozofça düşünenleri (ve çoğu) şairler ve romancılar, bilim insanları ve tarihçiler, sosyal eleştirmenler ve din adamlarından geldi. Onların fikirleri Rusya’da ve yurtdışında yazılmış çeşitli özel çalışmalarda tarihsel olarak ele alınmıştır, özellikle Sakulin’nin Iz istorii russkogo idealizma, Chizhevskii’nin Gegel’ v Rossii, Koyre’nin La philosophic et le probleme national en Russie, Setschkareff’in Schellings Einfluss, Christoff’un Xomjakov, Malia’ın Alexander Herzen ve Schelting’in Russland und Europa’sı.

Beşeri bilimler üzerine en yararlı genel eserler arasında, Koialovich’in Istoriia russkogo samosoznaniia ve Ivanov-Razumnik’in Istoriia russkoi obshchestvennoi mysli var. Pypin’s Istoriia russkoi etnografii, dar başlığına rağmen, bilimsel düşüncenin ilerlemesine ve Rusya’daki seküler bilginin genel büyümesine elverişli koşulların geliştirilmesi hakkında mükemmel belgeler sunuyor. 

Kaynakça içerisinde kullanılar KISALTMALAR: 

AIN-T. Arkhiv istorii nauki i tekhniki.

Brockhaus-Efron. Entsiklopedicheskii slovar’. F. A. Brockhaus and I. A. Efron, ed 41 vol St. Petersburg: 1894-1904.

Chten. Chteniia v Imperatorskom Obshchestve istorii i drevnostei rossiiskikh pri Mos ob kovskom universitete.

Granat-Ent Entsiklopedicheskii slovar’. 53 vol Moscow: The Granat Institute. N.d. 1937 (7th edition).

Granat-lst. Istoriia Rossii v XIX veke. 9 vol

IMI. Istoriko-matematicheskie issledovaniia.

IV. Istoricheskii vestnik.

PSZ. Polnoe sobranie zakonov Rossiiskoi Imperii s 1 649 goda.

RA. Russkii arkhiv.

RB. Russkaia beseda.

RB Russkii biograficheskii slovar’. 25 vol St. Petersburg: 1896-1913.

RIZ. Russkii istoricheskii zhurnal.

R Russkaia starina.

RV. Russkii vestnik.

SRIO. Sbornik Russkogo istoricheskogo shchestva.

TIIE. Trudy Instituta istorii estestvoznaniia.

TIIE-T. Trudy Instituta istorii estestvoznaniia i tekhniki.

VAN. Vestnik Akademii nauk SSSR.  

 Afanas’ev, A. N. “Moskovskii universitet, 1843-1849,” RS, LI (1886), 357-94.

[――.] “Iz vospominanii A. N. Afanas’ev,” RA, 1872, No. 3-4, 805-52.

A. la. “Desnitskii (Semen Enmovich),” Brockhaus-Efron, X (1893), 485-86.

[Aksakov, Ivan ] Ivan Sergeevich Aksakov v ego pis’makh. Vol. Ill, Moscow, 1892.

Aksakov, K.  Vospominanie studentstva 1832-1835 godov. St. Petersburg, 1911.

Aksakov,  T. Sobranie sochinenii. Vol. II. Moscow, 1955.

Aleksandrov, P.  “Russkaia matematika XIX i XX vv. i ee vlianie na mirovoiu nauku,” Rol’russkoi nauki v razvitii mirovoi nauki i kul’tury, Vol. I, Part ı. (Uchenye zapisty Mosfovskogo  universiteta, XCI, 1947, 3-33)

Aleksandrov, P. , et al.3 ed Istoriia Moskovskogo universiteta. Vol. II. Moscow, 1955.

Aleshintsev, I. Soslovnyi vopros i politika v istorii nashikh gimnazii v XIX veke: Istoricheski  ocherk. St. Petersburg, 1908.

――.”Zapiska grafa Speranskogo ‘Ob usovershenii obshchego narodnogo vospitaniia’,” RS, CXXXII (1907), 729-35.

Andreev, A. L, ed. Petr Velikii: Sbornik statei. Vol. I. Moscow-Leningrad, 1947.

――.”Osnovanie Akademii nauk v Peterburge,” in A. I. Andreev, ed., Petr Velikii, I, 284-333.

――. “Petr I v Anglii v 1698 g.,” in A. I. Andreev, ed., Petr Velikii, I, 63-103.

――. “Trudy V. N. Tatishcheva po istorii Rossii,” in Tatishchev, Istoriia Rossiiskaia, I, 5-38.

Andreev, A. L, and L. B. Modzalevskii, ed Lomonosov: Sbornik statei i materialov. 4 vol   Moscow-Leningrad, 1940-60.

Andreevich. Opyt filosofii russkoi literatury. St. Petersburg, 1909.

Andreevskii, Iv. “Ivan Petrovich Kulibin, 1735-1818,” RSf VIII (1873), 734-37.

Anuchin, D. N. “Beglyi vzgliad na proshloe antropologii i na eia zadachi v Rossii,” Russkii  antropologicheskiii zhurnal, No. ı (1900), 25-42.

――.O liudiakh russkoi nauki i kul’tury. Moscow, 1950.

Arkhangel’skii, A. “K istorii drevne-russkogo lutsidariusa,” Uchenyia zapisty Imperatorskogo  Kazanskogo universiteta, LXV-LXVI (1898-99), Section: Unofficial papers.

――.”Obrazovanie i literatura v Moskovskom gosudarstve kon. XV-XVII vv.,”Uchenyia zapiski Imperatorskoogo Kazanskogo universiteta, LCV-LCVIII (1898-1901), Section: Unofficial papers.

“Arkheograficheskiia kommissii,” Broc%haus-Ejron, II (1891), 221-25.

“Arkheologicheskiia obshchestva v Rossii,”Brockhaus-Efron, II (1891), 230-43.

Babkin, D.  “Biografu M. V. Lomonosova, sostavlennye ego sovremennikami,” in Andreev and   Modzalevskii, ed, Lomonosov (Moscow-Leningrad, 1946) , II, 5-70.

――.ed. Biografiia A. N. Radishcheva napisannaia ego synovlami. Moscow-Leningrad, 1959.

Bacon, Franci The Advancement of Learning. London: J. M. Dent, 1950.

――. The New Organon and Related Writing New York: The Liberal Arts Press, 1960.

Baer, K. E. von. Peter’s des Grossen Verdienste urn die Erweiterung der geographischen  Kentnisse. St. Petersburg, 1872.

――. Reden gehalten in wissenschaftlichen Versammlungen und kleinere Aufsatze vermischten Inhalt 3 vol St. Petersburg, 1864-76.

――. “Vzgliad na razvitie nauk,” in Vasteskii and Mikulinskii, Izbrannye proizvedeniia, 216-35.

Bagalei. D. I. Prosvita: Ocherki po istorii ukrainskoi kul’tury. (Sbornik Khar’kovskogo Istoriko-Filologicheskogo Obshchestva, XX.) Khar’kov, 1911.

Balashova, Olga. “Pismo neizvestnogo litsa o moskovskom masonstve XVIII veka,” RA, 1874,  No. 4, 1031-42.

Baranov, P. I. “Arkheologiia. Rasporiazhenie Petra I o voznagrazhdenii za arkheologicheskiia nakhodki,” RS, VI (1872), 474.

Baranskii, N. N., et al., ed Otechestvennye fiziko-geografy i puteshestvenniki. Moscow, 1859.

Barbashev, N. I. K istorii morekhodnogo obrazovaniia v Rossii. Moscow, 1959.

Barsov, N. I. “O sudbe pravoslavnoi tserkvi russkoi v tsarstvovanie imperatora Aleksandra I-go (Iz zapisok A.  Sturdzy),” RS, XV (1876), 266-88.

Bartenev, Petr, ed. Deviatnadtsatyi vek: Istoricheskii sbornik. 2 vol Moscow, 1872.

――.Osmnadtsatyi vek: Istoricheskii sbornik. 4 vol Moscow, 1868-69.

Bartol’d, V. Istoriia izucheniia Vostoka v Evrope i Rossii. 2nd ed. Leningrad, 1925.

Beliavskii,  I., ed. Sto let Pulkovskoi observatorii. Moscow-Leningrad, 1945.

Belinski, V. G. Sochineniia. 4th edition. Vol. IV. Kiev, 1911.

――.Polnoe sobranie sochinenii. Vol. X. Moscow, 1956.

――.Izbrannye filosofskie sochineniia. Vol. II. Moscow, 1948.

Bell, E. T. Men of Mathematic New York: Simon and Schuster, 1961.

Belokurov, Sergei. O biblioteke moskovskikh gosudarei v XVI stoletii. Moscow, 1899.

Belov, M. I. “O rodine Lomonosova po novym materialam. (K biografii Lomonosova),” in Andreev and Modzalevskii, ed, Lomonosov, III, 1951, 226-45.

Belozerskaia, N. A. “Rossiia v shestidesiatykh godakh proshlogo veka,” RS, LV (1887), 499-522.

Benjamin, Park. A History of Electricity. New York: John Wiley, 1898.

Berdyaev, Nicola The Russian Idea. New York: Macmillan, 1948.

Berg, L. “Russian Discoveries in the Pacific,” in A. Fersman, ed., The Pacific (Lenin grad, 1926), 1-26.

――.Vsesoiuznoe geograficheskoe obshchestvo za sto let. Moscow-Leningrad, 19461

――.Dostizheniia sovetskoi geografii (1917-1947). Leningrad, 1948.

Bertrand, Joseph. L’Academic des Sciences et les academiciens de 1666 a 1793. Paris, 1869.

Bestuzhev-Riumin, B. “Karamzin, Nikolay Mikhailovich,” RBS, VIII (1897), 500-514.

Bestuzhev-Riumin, K. N. Biografii i kharakteristiki. St. Petersburg, 1882.

――, ed. “Pamiatniki diplomaticheskikh snoshenii Moskovskogo gosudarstva s Anglieiu Part 2,  SRIO, XXVIII (1883) .

Bil’basov, V. A. Didro v Peterburge. St. Petersburg, 1884.

Biliarskii, P.  Materialy dlia biografii Lomonosova. St. Petersburg, 1865.

――.”Otzyv Eilera o Lomonosove,” ZAN, V (1864), 104-10.

Bliakher, L. la. Istoriia embriologii v Rossii (s serediny XVIII do serediny XIX veka). Moscow, 1955.

Bobynin, V. V. “Ostrogradskyi, Mikhail Vasil’evich,” RBS, XII (1905), 452-57.

――.”Sostoianie matematicheskikh znanii v Rossii do XVI veka,” ZMNP, CCXXXII (1884),  Section: Science, 183-209.

――. “Rumovsky, Stepan lakovlevich,” RBS XVII (1918), 441-50.

――.“Bernulli, Daniil, lakov i Nikolay,” in  A. Vengerov, ed., Kritiko-biograficheskii slovar russkikh pisatelei i uchenykh (St. Petersburg, 1892), III, 92-115.

――. Russkaia fiziko-matematicheskaia bibliografiia. 2 vol, 6 part Moscow, 1886-92.

――. “Magnitskiy (Leontii Filipovich, 1669-1739),” Brockhaus-Efron, XVIII (1896), 327-28.

――. “Matematika,” Brocfhaus-Efron, XXVIII (1900), 724-28.

――. and N. Kul’bin. “Petrov, Vasiliy Vladimirovich,” RBS, XIII (1902), 662-67.

Bodianskii, O. M., ed. “Fizika, vybrannaia iz luchshikh avktorov, raspolozhennaia i dopolnennaia Nevskoi Seminarii Filosofii i Fiziki Uchitelem Mikhailom Speranskim. V. Sanktpeterburge 1797 goda,” Chten, 1871, No. 7-9, Section 2, 1-56.

Bogdanovich, M. I. “Padenie Speranskogo” VE, 1868, No. 12, 495-505.

――.”Pervaia epokha preobrazovanii imperatora Aleksandra I (1801-1805 g.): Narodnoe prosveshchenie” VE, 1866, No. 6, Section i, 130-63.

Bogoslovskii, M. M. Petr L Vol. II. Moscow, 1941.

Bokii, G. B., and 1. 1. Shafranovskii. “Russkie kristallografy,” THE, I (1947), 81-120.

Borozdin, Aleksandr K. Protopop Avvakum: ocherk iz istorii zhizni russkogo obshchestva v XVII veke. St. Petersburg, 1898.

Borozdin, I. N. “Universitety v Rossii v pervoi polovine XIX veka,” in Granat-lst., II, 349-79.

Botsianovskii, V. ‘Tolevoi (Nikolay Alekseevich),” Brockhaus-Efron, XXIV (1898), 264-67.

Brandt, F. ‘Das zoologische und vergleichend-anatomische Museum,” Bulletin de I’Academic Imperials des Sciences de St. Petersburg, VII (1864), Supplement 2, 11-28.

Briantsev, A. M. “Slovo o vseobshchikh i glavnykh zakonakh prirody,” in Shchipanov, ed., Izbrannye proizvedeniia, I, 377-83.

Brikner, A. G. “Russkie diplomaty-turisty v Italii v XVII stoletii,” RV, CXXVUICXXX (1877).

Brunet, P. Les physiciens hollandais et la methode experimentale en France au XVIII siecle. Paris, 1926.

Budilovich, A. “Ob uchenoi deiatel’nosti Lomonosova po estestvovedenii i filologii,” ZMNP, CXLIV-CXLV (1869), Section 2, 272-333, 48-106.

Bulich, N. Iz pervykh let Kazanskogo universiteta, 1805-1819. 2 vol 2nd ed. St. Petersburg, 1904.

Bulich,  “Russkii iazyk i sravnitel’noe iazykoznanie,” Brockhaus-Efron, XXVIII (1900), 823-33.

――.Ocherk istorii iazykoznaniia v Rossii. Vol. I. St. Petersburg, 1904.

Buniakovskii, V. “Parallel’nyia linii,” Uchenyia zapiski Imperatorskoi Akademii nauk po Pervomu i Tret’emu otdeleniiam, II (1854), 337-411.

Burckhardt, Jacob. The Civilization of the Renaissance in Italy. 2 vol New York: Harper, 1958.

Buslaev, F. I. Moi vospominaniia. Moscow, 1897.

Butlerov, A. M. Sochineniia. Vol. III. Moscow, 1958.

――.”Chetvertoe izmerenie prostranstva i mediumizm,” RV, CXXXIII (1878), 945-71.

Butterfield, Herbert. Man on His Past. Boston: Beacon, 1960.

――. The Origins of Modern Science. New York: Macmillan, 1960.

Bykov, A. A. Patriarkh Nikon. St. Petersburg, 1891.

Chaadaev, P. la. Sochineniia i pis’ma. Edited by M. Gershenzon. 2 vol Moscow, 1913-I 4.

Cauchy, Augustin-Loui Mèmoire sur les intègrates dèfinies, prises entre des limites imaginaire Paris, 1825.

Charnoluskii, V. I. “Nachal’noe obrazovanie v pervoi polovine XIX stoletiia,” Granat-Ist, IV (n.d.), 68-128.

Chekanov, A. A. “M. V. Lomonosov i tekhnika,” TIIE-T, XLV (1962), 3-18.

Chenakal, V. L. “Eiler i Lomonosov (k istorii ikh nauchnykh sviazei),” in Lavrent’ev et al, ed, Leonard Eiler, 423-63.

Chernikov, A. “Rabota Akademii nauk po izdaniiu pervogo nauchnogo atlasa Rossii 1745 g.,” VAN, 1936, No. 10, 69-72.

――.”Ekspeditsiia akademika Bera na Novuiu Zemliu,” VAN, 1937, No. 9, 79-84.

Chernov,  N. “Leonard Eiler i Akademiia nauk,” in Deborin, ed., Leonard Eiler, 163-238.

Chernyshevskii, N. G. Izbrannye filosofskie Sochineniia. Vol. III. Moscow, 1951.

――.Polnoe sobranie sochinenii. Vol Ill and XVI. Moscow, 1947-53.

――.”Zametki o zhurnalakh, 1856, iuiy Sovremennik, LVIII (1856), Section: Smes’, 205-21.

Chicherin, Boris N. Vospominaniia. Moskva sorokovykh godov. Moscow, 1929.

――.Vospominaniia. Moskovskii universitet. Moscow, 1929.

――.”O narodnosti v nauke,” RV, III (1856), Section: Sovremennaia letopis’, 62-71.

Chirikov, G.  “Timofei Fedorovich Osipovskii, rektor Khar’kovskogo universiteta, 1820 g.,” RS, XVII (1876), 463-90.

Chistovich, I. Feofan Prokopovich i ego vremia. St. Petersburg, 1868.

Chizhevskii, D. I. GegeP v Rossii. Paris, 1939.

Christofl, Peter K. A.  Xomjakov. ‘s-Gravenhage, 1961.

Chuchmarev, V. I. “G. V. Leibnits i russkaia kul’tura nachala 18 stoletiia,” VIMK, 1957, No. 4, 120-32.

Clerke, Agnes M. A Popular History of Astronomy During the Nineteenth Century. 2nd ed. Edinburgh: Adam & Black, 1887.

Clifford, William Kingdon. “The Postulates of the Science of Space,” in James R. Newman, ed., The World of Mathematics (New York: Simon and Schuster, 1956), I, 552-67.

Cobban, Alfred. In Search of Humanity. New York: Braziller, 1960.

Collins, Samuel. See Kollins, Samuel.

Condillac, Etienne. La logique, ou les premiers developpements de l’art de penser, in Oeuvres completes de Condillac (Paris, 1822), XV, 319-463.

Condorcet, Marquis de. “Report on the General Organization of Public Instruction,” in Fontainerie, French Liberalism (New York: McGraw-Hill, 1932), 323-78.

Cousin, Victor. See Kuzen, V.

Cuvier, George Recueil des èloges historiques lus dans les sèances publiques de l’ ınstitut de France. Vol. I. Paris, 1861.

Danilevski, V. V. I. I. Polzunov: Trudy i zhizn’ pervogo russkogo teplotekhnika. Moscow-Leningrad, 1940.

――.”I. I. Polzunov velikii russkii revoliutsioner v oblasti tekhniki,” VAN, 1938, No. 7-8, 19-83.

――.Russkaia tekhnika. Leningrad, 1948.

[Dashkova, E.] Zapiski kniagini E. Dashkovoi. St. Petersburg, 1906.

Davitashvili, L. Sh., and  R. Mikulinskii, “K. F. Rul’e vydaiushchiisia russkii estestvoispytatel’-evoliutsionist,” in  I. Vavilov, ed., Nauchnoe nasledstvo, II, 529-69.

Deborin, A. M., ed. Leonard Eiler, 1707-1783: Sbornik statei i materialov k 150-letiiu so dnia smerti. Moscow-Leningrad, 1935.

Delisle l’Ainè. “Remarques sur la carte de la Mer Caspienne, envoyèe à l’Acadèmie par sa Majestè Czarienne,” Mèmoires de mathèmatique et de physique, tirès des registres de I’Academic Royale des Science Paris, 1721, 245-54.

――.”Determination geographique de la situation et de Petendue des differentes parties de la terre,” Mèmoires de mathèmatique et de physique, tirès des registres de I’Academic Royale des Sciences Paris, 1720, 365-84.

Delone, B. N. Matematika i ee razvitie v Rossii. Moscow, 1948.

――.Peterburgskaia shkola teorii chisel. Moscow-Leningrad, 1947.

――.”Razvitie teorii chisel v Rossii,” in Rol’ russkoi nauki v mirovoi nauki i kul’tury, Vol. I, Part ı. (Uchenye zapiski Moskovskogo universiteta, XCI, 1947, 77-96.)

――.”Geometriia N. I. Lobachevskogo i nekotorye ee primeneniia,” in  I. Vavilov et al, ed, Voprosy istorii otechestvennoi nauki, 113-41.

Denisov, A. P. “Nikolay Gavrilovich Kurganov (1725-1796),” TIIE-T, XXXIV (1960), 360-83.

Depman, I. la. “M. F. Bartels uchitel’ N. I. Lobachevskogo,” IMS, III (1950), 474-85.

――.”Novoe o N. I. Lobachevskom (K voprosu o retsenzii v ‘Syne otechestva’),” TIIE, II (1948), 561-63.

Detlaf, T. A. “Otkrytie zarodyshevikh listkov K. F. Vol’fom i Kh. Panderom i uchenie o zarodyshevikh listkakh K. M. Bera,” TIIE, V (1953), 280-316.

Diderot, Deni “Plan for a University for the Russian Government Submitted to Her Imperial Majesty Catherine II,” in Fontainerie, French Liberalism, 199-310.

Die Deutsche Universitat Dorpat im Lichte der Geschichte und der Gegenwart. Eine historische Studie aus dem Gebiete ostlicher Culturkampfe. Leipzig, 1882.

Dobroliubov, N. A. Izbrannye filosofskie sochineniia. Vol. I. Moscow, 1945.

――.Izbrannye filosofskie prolzvedeniia. Vol. L Moscow, 1948.

Dostoevskii, Fedor. The Dream of a Queer Fellow and the Puşkin Speech. Tr. by  Koteliansky and J. Middleton Murry. New York: Barnes and Noble, 1961.

Dovnar-Zapol’skii, M. V., ed. Russkaia istoriia v ocherkakh i stat’iakh. Vol. I. Moscow, n.d.

――.Iz istorii obshchestvennykh techenii v Rossii. Kiev, 1910.

Dunnington, G. Waldo. Carl Friedrich Gauss: Titan of Science. New York: Exposition Press, 1955.

Dvukhsotletie Akademii nauk SSSR, 1725-1925. Moscow, 1925.

Efimov, A. V. Iz istorii russkikh ekspeditsii na Tikhom Okeane: Pervaia polovina XVIII veka. Moscow, 1948.

Ehrhard, Marcelle. Le Prince Cantemir a Paris (1738-1744). Paris, 1938.

Eingorn, V. O. “O rasprostranenii v Moskve v tret’iu chetvert XVII v. knig kievskoi i 1’vovskoi pechati,” Chten, 1895, No. 2, Section 5, 18-19.

Engelhardt, Roderich von. Die deutsche Universitat Dorpat in ihrer geistesgeschichtlichen Bedeutung. Munich, 1933.

Epifanov, P. P. “ ‘Uchenaia druzhina’ i prosvetitel’stvo XVIII veka,” VI, 1963, No. 3, 37-53.

Erman, Adolph. Travels in Siberia. Tr. by W. D. Cooley. Vol. I. London: Longman, Brown, Green, and Longmans, 1848.

Euler, Leonard. Elements of Algebra. Tr. from the French. 5th ed. London: Longman, Orme and Co., 1840.

[――.]Letters of Euler on Different Subjects in Physics and Philosophy. Addressed to a German Princes Tr. from the French by H. Hunter. 2 vol 2nd ed. London: Murray and Highle, 1802.

Faidel’, E. P., and K. I. Shafranovskii. “Pechat’ v Rossii o trudakh N. I. Lobachevskogo (1834-56),” VAN, 1944, No. 3, 127-31.

“Farvarson,” Brockhaus-Efron, XXXV (1902), 303.

Ferliudin, P. Istoricheskii obzor mer po vysshemu obrazovaniiu v Rossii. Part i: Akademiia nauk i universitety. Saratov, 1894.

Fersman, A., ed. The Pacific: Russian Scientific Investigation Leningrad, 1926.

Fesenkov, V. G. “Ocherk istorii astronomii v Rossii v XVII i XVIII stoletiiakh,” TIIE, II (1948), 3-25.

Figurovskii, N. A. Dmitriy Ivanovich Mendeleev, 1834-1907. Moscow, 1961.

――, ed. Istoriia estestvoznaniia v Rossii. Vol. I, 2 part Moscow, 1957.

Filomafitskii, A. M. “Pervaia lektsiia fiziologii,” in Vasetskii and Mikulinskii, Izbrannye proizvedeniia, 335-4T.

F. K. “Stempkovskii, Ivan Aleksandrovich,” KBS, XIX (1909), 377~80.

Florinsky, Michael T. Russia: A History and Interpretation. 2 vol New York: Macmillan, 1953.

Florovskij, A. Le conflit de deux traditions la latine et la byzantine dans la vie intellectuelle del’Europe Orientale aux XVI-XVII siècle Prague, 1937.

Florovsky, George “The Problem of Old Russian Culture,” Slavic Review, XXI (1962), 1-15.

――. Puti russkogo bogosloviia. Paris, 1937.

Flourens, Pierre. “Historical Sketch of the Academy of Sciences of Paris,” translated from the French by C. A. Alexander, Annual Report of the Board of Regents of the Smithsonian Institution (Washington, 1863), 337-57.

Fomin, A. G., et d. Vystavka “Lomonosov i Elizavetinskoe vremia.” Vol. VII. Petrograd,1915.

Fontenelle, Bernard. Oeuvres choisie Vol. II. Paris, 1883.

[――.]”Addition a l’Histoire de MCCXX,” Histoire de I’Academic Royale des Sciences, Paris, 1720, 125-32.

[――.]”Eloge du Czar Pierre I,” Histoire de l’Academic Royale des Sciences, Paris, 1727, 105-28.

[――.]”Eloge de M. Leibnitz,” Histoire de I’Academic Royale des Sciences, Pans, 1718, 94-128.

Fountainerie, F. de la, ed. and tr. French Liberalism and Education in the Eighteenth Century. New York: McGraw-Hill, 1932.

Friche, V. M. “Vysshaia shkola v kontse veka,” Granat-Ist, IX (n.d.), 145-63.

Fuss, Nicolau “Lobrede auf Herrn Leonhard Euler, in der Versammlung der Kaiserlichen Akademie der Wissenschaften zu St. Petersburg den 23 Octob. 1783 vorgelesen,” in Leonhardi Euleri Opera Omnia, Series I, Vol. I. Leipzig, 1911, xliiixcv.

[Gauss, C. F.] “Pis’ma K. F. Gaussa v -Peterburgskuiu Akademiiu nauk,” AIN-T, 1934, No. 3, 209-38.

Gebel, A. “O katalogakh Mineralogicheskogo muzeia Akademii nauk, sostavlennykh Lomonosovym,” ZAN, VIII (1866), 57-66.

Gel’mersen, G. P. “Sovremennoe sostoianie geologii v Rossii,” ZAN, V (1864), Supplement 3.

――.”Sir Roderik Impei Murchison,” ZAN, XX (1872), 176-90.

Ger’e, V. I. See Guerrier, V. I.

Gershenzon, M. O. Epokha Nikolaya I. Moscow, 1910.

Gertsen, A. I. See Herzen.

Giliarov-Platonov, N. P. Sbornik sochmenii. 2 vol Moscow, 1899-1900.

Gillispie, Charles C. The Edge of Objectivity: An Essay in the History of Scientific Idea Princeton: Princeton University Press, 1960.

Gnedenko, B. V. Mikhail Vasil’evich Ostrogradskyi: Ocherki zhizni, nauchnogo tvorchestva i pedagogicheskoi deiatel’nosti. Moscow, 1952.

――.Ocherki po istorii matematiki v Rossii. Moscow-Leningrad, 1946.

――.”O rabotakh N. I. Lobachevskogo po teorii veroiatnostei,” IMI, II (1949), 129-36.

Gnucheva, V. F. Geograficheskii department Akademii nauk XVIII veka. Moscow-Leningrad, 1946.

――, ed. Materialy dlia istorii ekspeditsii Akademii nauk v XVIII i XIX vekakh: Khronologicheskie obzory i opysanie arkhivnikh materialov. Moscow-Leningrad, 1940.

Godichnyi torzhestvennyi akt v Imperatorskom Sankpeterburgskom universitete byvshii 8 fevralia 1854 goda. St. Petersburg, 1854.

Golitsyn, N. V. Nauchno-obrazovatePnyia snosheniia Rossii s Zapadom v nachale XVII veka. Moscow, 1898.

Gorodetskii, B. P., ed. Istoriia russkoi kritiki. 2 vol Moscow-Leningrad, 1958.

Granat, A. and I., publisher Istoriia Rossii v XIX veke. 9 vol St. Petersburg, n.d.

Granovskii, T. N. Sochineniia. Vol. I. Moscow, 1866.

[――.]”T. N. Granovskii o klassitsizme i realizme” VE, December 1866, Section 4, 1-8.

Grant, Robert. History of Physical Astronomy from the Earliest Ages to the Middle of the Nineteenth Century. London: Bohn, 1852.

Greene, John C. “Early Scientific Interest in the American Indian: Comparative Linguistics,” Proceedings of the American Philosophical Society, CIV (1960),511-17.

Grekov, B. D. “DeiatePnost’ Lomonosova v Akademii,” in Izbrannye trudy, Vol. Ill (Moscow, 1960), 330-50.

――.”Lomonosov-istorik,” in Izbrannye trudy, Vol. Ill (Moscow, 1960), 404-21.

Grekov, V. I. Ocherki iz istorii russkikh geograficheskikh issledovanii v 1725-1765 gg. Moscow, 1960.

Grigor’ev, V. V. Imperatorskii  Peterburgskii universitet v techenie pervykh piatidesiati let ego sushchestvovaniia. St, Petersburg, 1870.

Grigor’ian, A. T., and L,  Polak, ed Ocherki razvitiia osnovnykh fizicheskikh idei. Moscow, 1959.

Grot, Ia. K. “Erik Laksman,” ZAN, XL (1881), Part i, 21-42.

――.”Filologicheskiia zaniatiia Ekateriny Il-i,” RA, 1877, No. 4, 425-42.

――.”Ocherk akademicheskoi deiatel’nosti Lomonosova,” ZAN, VII (1865), 220-58.

――.”Petr Velikii, kak prosvetitel’ Rossii”‘ ZAN, XXI (1872), 31-86.

――.”Pis’ma Lomonosova i Sumarokova k I. I. Shuvalovu: Materialy dlia istorii russkogo obrazovaniia,” ZAN, I (1862), Supplement i.

Guerrier, V. I. Sbornik pisem i memorialov Leibnitsa otnosiashchikhsia k Rossii i Petru Velikomu. St. Petersburg, 1873.

――.Timofei Nikolaevich Granovskii. Moscow, 1914.

Gurevich, P. “Steller, Georg-Vil’gel’m,” RBS, XIX (1909), 370-76.

Halèvy, Elie. The Growth of Philosophical Radicalism. Tr. by M. Morri Boston: Beacon, 1955.

Hall, A. R. The Scientific Revolution. Boston: Beacon, 1956.

Hans, Nichola “The Moscow School of Mathematics and Navigation (1701),” The Slavonic and East European Review, XXIX (1951), 532-36.

――.”F. I. lankovich de Miriievo, organizator ruskog shkolskog sistema,” Ruski arkhiv, Belgrade, 1930, No. 7, 86-95.

Haumant, Emile. La culture franchise en Russie, 1700-1900. Paris, 1910.

Helmersen. See Gel’mersen, G. P.

Helmholtz, Hermann von. Popular Lectures on Scientific Subject Tr. by E. Atkinson. London: Longmans, Green, 1895.

Herzen, A. I. Sochineniia. Vol. II. Moscow, 1955.

――. Izbrannye filosofskie proizvedeniia. 2 vol Moscow, 1946.

――. O razvitii revoliutsionnykh idei v Rossii. Moscow, 1958.

――. Sobranie sochinenii v tridtsati tomakh. Vol. III. Moscow, 1954.

――. Byloe i dumy. 3 vol London: Triibner, 1861.

――. Selected Philosophical Work Tr. by L. Navrozov. Moscow, 1956.

Hoffmann, P. “Zur Verbindung Eulers mit der Petersburger Akademie währendseiner Berliner Zeit,” in Winter, ed., Die deutsch-russische Begegnung, 150-56.

[Humboldt, Alexander von.] See Shcherbakov, D. I.

Idel’son, N. I. “Lobachevskii-astronom,” 1M1, II (1949), 137-67.

Ikonnikov, V.  Opyt russkoi istoriografii. 2 vol Kiev, 1891-1908.

――.Opyt issledovaniia o kul’turnom znachenii Vizantii v russkoi istorii. Kiev, 1869.

――.”Blizhnii boiarin Afanasii Lavrent’evich Ordin-Nashchokin, odin iz predshestvennikov petrovskoi reformy,” RS, XL (1883), 2-66, 273-308.

――.”Russkie universitety v sviazi s khodom obshchestvennogo obrazovaniia,”

VE, 1876, No. 9, 161-206; No. 10, 492-550; No. n, 73-132.

――.Graf N.  Mordvinov: Istoricheskaia monografiia. St. Petersburg, 1873.

Ioffe, A. F., ed. Ocherki po istorii Akademii nauk: Fiziko-matematicheskie nauki. Moscow-Leningrad, 1945.

I.  “Kriticheskoe obozrenie Kantovoi religii v predelakh odnogo razuma,” ZMNP, XVII (1938), Section 2, 44-98.

Istrin, V. “Russkic studenty v Gettingene v 1802-1804 gg,” ZMNP, New Series,

XXVIII (1910), Section 2, 80-144.

Iushkevich, A. P. “Matematika i ee prepodavanie v Rossii v XVII-XIX vv.: Matematicheskiia znaniia v dopetrovskoi Rusi,” Matematika v shkole, 1947, No. I, 26-39.

――.”Matematika i ee prepodavanie v Rossii v XVII-XIX vv.: Matematicheskoe i voenno-tekhnicheskoe obrazovanie pri Petre I,” Matematika v shkole, 1947, No. 2, 11-21.

――.”Matematika i ee prepodavanie v Rossii v XVII-XIX vv.: Evoliutsna prepodavaniia matematiki v XVIII v.,” Matematika v shkole, 1947, No. 3, 1-13.

――.”Matematika i ee prepodavanie v Rossii v XVII-XIX vv.: Uchebnaia literatura 1730-1800 gg.,” Matematika v shkole, 1947* No. 4, i7~30. .

――. “Matematika i ee prepodavanie v Rossii v XVII-XIX vv.: Matematicheskxe issledovaniia v XVIII v.,” Matematika v shkole, 1947, No. 5, 23-33.

――.”Matematika i ee prepodavanie v Rossii v XVII-XIX vv.: Russkaia matematika na rubezhe XVII-XIX stoletii,” Matematika v shkole, 1947, No. 6, 26-37.

――.”Matematika i ee prepodavanie v Rossii v XVII-XIX vv.: Reforma matematicheskogo obrazovaniia v pervoi polovine XIX v.,” Matematika v shkole, 1948,No. i, 14-23.

――. “Matematika i ee prepodavanie v Rossii v XVII-XIX vv.: Nikolay Ivanovich Lobachevskii,” Matematika v shkole, 1948, No. 2, 1-14.

――.”Matematika i ee prepodavanie v Rossii v XVII-XIX vv.: Novye matematicheskie issledovaniia v Akademii nauk. M. V. Ostrogradskyi i V. la. Bumakovsku, Matematika v shkole, 1948, No. 3, 1-10.

――.”Akademik  E. Gur’ev i ego rol’ v razvitn russkoi nauki, TIIE, (1947), 219-68.

――.”Eiler i russkaia matematika v XVIII v. (Iz istorii pervoi peterburgskoi matematicheskoi shkoly),” TIIE, III (1949), 45-116.

Ivanov-Razumnik. Istoriia russkoi obshchestvennoi mysli. 5 vol 5th ed. Petrograd, 1918

Johnson William H. E. Russia’s Educational Heritage. Pittsburgh: Carnegie, 1950.

Kafengauz, B. B. I. T. Pososhkov: Zhizn’ i deiatel’nost’. 2nd ed. Moscow, 1951.

Kagan, V/F. “Nauchnoe dvizhenie v Rossii v pervoi polovine XIX veka: Matematika,” Granat-Ist, VI (n.d.), 308-27.

――.Lobachevskii. Moscow-Leningrad, 1944.

Kamenskii, Z. A. “I. Kant v russkoi filosofii nachala XIX veka,” VIMK, 1960, No. 1, 49-64.

Kant, Immanuel. Critique of Pure Reason. Tr. by Norman Kemp Smith. London: Macmillan, 1958.

Kantemir, Antiokh. Sobranie stikhotvorenii. Leningrad, 1956.

Kapustinskii, A. F. Ocherki po istorii neorganicheskoi i fizicheskoi khirmi v Rossuot Lomonosova do Velikoi Oktiabr’skoi sotsialisticheskoi revoliutsii. Moscow-Leningrad, 1948.

Karamzin, Nikolay. Istoriia gosudarstva Rossiiskogo. 12vol St. Petersburg, 1816-29.

――.Letters of a Russian Traveller, 1789-1790. Tr. and abridged by F. Jona New York: Columbia University Press, 1957.

[――.]Karamzin’s Memoir on Ancient and Modern Russia. See Pipes, R.

[Karazin, Vasiliy Nazarovich.] “Pervoe pisanie V. N. Karazina k imperatoru AleksandruI-mu 22 marta 1801 goda,” RS, IV (1871), 68-80.

[――.]”Vasiliy Nazarovich Karazin: Osnovanie Khar’kovskogo universiteta,” RS, XII (1875), 329-38; XIII (1875), 61-80; XIV (1875), 185-200,470-77.

Karneev, A. Materialy i zametki po literaturnoi istorii Fiziologa. St. Petersburg, 1890.

Katalog izdanii Imperatorskoi Akademii nauk. St. Petersburg, 1912.

Katkov, M. N. “Apologiia publichnykh lektsii Professora K. F. Rul’e,” RA, 1895, No. 5, 30-35.

Kazarin, A. I. “Didro i nekotorye voprosy russkoi kul’tury 18 veka,” VIMK, 1958, No. I, 83-102.

Kedrov, B. M. Klassifikatsiia nauk. Vol. I. Moscow, 1961.

Keppen, F. “Uchenye trudy P.  Pallasa,” ZMNP, CCXCVIII (1895), Section 2, 386-437.

Khmyrov, M. D. “Svedeniia o Vasiliy Kiprianove, bibliotekare moskovskoi grazhdanskoi tipografii pri Petre I,” RA, 1866, No. 8-9, 1291-1300.

Khodnev, A. I. Istoriia Imperatorskogo Vol’nogo ekonomicheskogo obshchestva s 1765 do 1865 goda. St. Petersburg, 1865.

Khomiakov, A.  Polnoe sobranie sochinenii. Vol. I. Moscow, 1911.

Khotinskii, M. “Kurs fiziologicheskoi khimii, chitannyi v Khar’kovskom universitete adiunktom A. Khodnevym,” ZMNP, LVII (1848), Section 6, 128-36.

Kireevskii, I. V. “O neobkhodimosti i vozmozhnosti novykh nachal dlia filosofii,” RB, 1856, No, 2, Section: “Nauki,” 1-48.

Kline, Morri Mathematics in Western Culture. New York: Oxford University Press, 1953.

Kliuchevsky, V. O. Sochineniia. 8 vol Moscow, 1956-59.

――.Skazaniia inostrantsev o moskovskom gosudarstve. Moscow, 1916.

Kniazev, G. A., and A. V. Kol’tsov. Kratkii ocherk istorii Akademii nauk SSSR. Moscow-Leningrad, 1957.

Kniaz’kov,  A. “Russkaia shkola do poloviny XVIII veka,” in Kniaz’kov and Serbov, Ocherk, 1-60.

―― and N. I. Serbov. Ocherk istorii narodnogo obrazovaniia v Rossii do epokhi reform Aleksandra II. Moscow, 1910.

Kogan, Iu. Ia. Prosvetitel’ XVIII veka la. P. Kozelski. Moscow, 1958.

Koialovich, M. O. Istoriia russkogo samosoznaniia po istoricheskim pamiatnikam i nauchnym sochineniiam. St. Petersburg, 1893.

Kollins, E. A. “O vlianii matematiki na razvitie i uspekhi estestvennoi filosofii,” ZMNP, XIX (1838), Section 2, 336-58.

Kollins, Samuel. “Nyneshnee sostoianie Rossii, izlozhenoe v pis’me k drugu zhivushchemu v Londone,” tr. by Peter Kireevskii, Chten, 1846, No. i, Section 3, 1-47.

Kol’man, E. Velikii russkii myslitel’ N. I. Lobachevskii. Moscow, 1956.

 

Kolmogorov, A. N. “Rol5 russkoi nauki v razvitii teorii veroiatnostei,” Rol’ russkoinauki v razvitii mirovoi nauki i kul’tury, I, Part i. (Uchenye zapiski Moskovskogo universiteta, XCI, 1947, 53-64.)

Kolubovskii, la. “Chaadaev, Petr lakovlevich,” RBS, XXII (1905), 3-5.

Kononkov, A. F. Istoriia fiziki v Moskovskom universitete s ego osnovaniia do 6o-khgodov XIX stoletiia: 1755-1859. Moscow, 1955.

Konstantinov, N. A., and V. la. Struminskii. Ocherki po istorii nachal’nogo obrazo vaniia v Rossii. Moscow, 1949.

Köppen, F. See Keppen, F.

[Korf, M. A.] “Iz zapisok barona (v posledstvii grafa) M. A. Korfa,” Part 18, RS, CII (1900), 27-50.

Korolivskii,  M., et al., ed Khar’kovskii gosudarstvennyi universitet im. A. N. Gor’kogo za 150 let. Khar’kov, 1955.

Korsakov, D. “Pogodin, Mikhail Petrovich,” RBS, XIV (1905), 154-66.

――.”Senkovskii, Osip Ivanovich,” RBS, XVIII (1914), 316-25.

――.”Solov’ev, Sergei Mikhailovich;’ RBS, XIX (1909), 82-92.

Koshtoiants, Kh.  Ocherki po istorii fiziologii v Rossii. Moscow-Leningrad, 1946.

――.Russkaia fiziologicheskaia shkola i eia roF v razvitii mirovoi nauki. Moscow, 1948.

Kostomarov, N. I. Russkaia istoriia v zhizneopisaniiakh eia glavneishikh deiatelei. Vol. III. St. Petersburg, n.d.

Kosven, M. O. “Etnograflcheskie rezul’taty Velikoi Severnoi Ekspeditsii 1733-1743 gg.,” Sibirskii etnograficheskii sbornik, III (1961), 167-212.

Kovalenskii, M. N. “Srednaia shkola,” Granat-Ist, IV (n.d.), 128-85.

Kovalevskaia,  “Vospominaniia detstva,” VE, 1890, No. 7, 55-98.

Kovnator, R. A., ed. Moskovskii universitet v vospominaniiakh sovremennikov. Moscow, 1956.

Koyrè, Alexandre. La philosophic et le problème national en Russie au dèbut du XIXᵉ siecle. Paris, 1929.

Kozelski, la. P. “Filosoficheskiia predlozheniia,” in Shchipanov, ed., Izbrannye proizvedeniia, I, 411-51.

Kozlov, A. G. “Podlinnye dokumenty ob Ivane Ivanoviche Polzunove,” TIIE-T, III (1955), 184-89.

Kozmin, N. N. “Poleyov, Nikolay Alekseevich,” RBS, XIV (1905), 295-303.

Krachkovskii, Ignatii. Izbrannye sochineniia. Vol. V. Moscow-Leningrad, 1958.

Kravets, T. P. “N’iuton i izuchenie ego tnidov v Rossii,” in  I. Vavilov, ed., Isaak N’iuton, 312-28.

Krempol’skii, V. F. Istoriia razvitiia kartoizdaniia v Rossii i v SSSR. Moscow, 1959.

Kristanov, Tsv., and Iv. Duichev, ed Estestvoznanieto v srednevekovna Bulgariia: Sbornik ot istoricheski izvori. Sofia, 1954.

Krizhanich, lurii. Russkoe gosudarstvo v polovine XVII veka. Rukopis’ vremen tsaria Alekseya Mikhailovicha. Discovered and published by P. Bezsonov. Special supplements to RB, 1859, No 1-6.

Krylov, A. N. “Leonard Eiler,” in Deborin, ed., Leonard Eiler, 1-28.

Kubasov, Iv. “Odoevskii, kniaz Vladimir Fedorovich,” RBS, XII (1905), 124-52.

[Kulibin, I. P.] “Materialy o Kulibine,” Chten, 1862, No. 1, Section 5, 178-87.

Kulibin,  “Frolov, Kuz’ma Dmitriyevich,” RBS, XXI (1901), 237-38.

Kunik, A. “Izvestie o neizdannykh sochineniiakh Ivana Pososhkova,” ZAN, V (1864), 62-64.

――, ed. Sbornik materialov dlia istorii Imperatorskoi Akademii nauk v XVIII veke. 2 part St. Petersburg, 1865.

Kuzen, V. “Kant i ego filosofiia,” Syn otechestva, XII (1839), Section 4, 1-50.

Kuznetsov, B. G. “Iz akademicheskoi khroniki XVIII v.,” VAN, 1940, No. 4-5, 131-45.

――. Patriotizm russkikh estestvoispytatelei i ikh vklad v nauku. Moscow, 1951.

――. Ocherki istorii russkoi nauki. Moscow-Leningrad, 1940.

――. Tvorcheskii put’ Lomonosova. Moscow, 1961.

Kuznetsov, I. V., ed. Liudi russkoi nauki: ocherki o vydaiushchikhsia deiateliakh estestvoznaniia i tekhniki. 2 vol Moscow-Leningrad, 1948.

――, ed. Liudi russkoi nauki ocherki o vydaiushchikhsia deiateliakh estestvoznaniia i tekhniki: geologiia, geografna. Moscow, 1962.

――, ed. Liudi russkoi nauki ocherki o vydaiushchikhsia deiateliakh estestvoznaniia i tekhniki: matematika, mekhanika, astronomiia, fizika, khimiia. Moscow,1961.

Lamanskii, V. I. Mikhail Vasil’evich Lomonosov: Biograficheskii ocherk. St. Petersburg, 1864.

――, ed. “Lomonosov i Peterburgskaia Akademiia nauk: Materialy k stoletii pamiatiego, 1765-1865,” Chten, 1865, No. i, Section 5, 37-102.

Lampert, E. Studies in Rebellion. London: Routledge, 1957.

Lang, David Marshall. The First Russian Radical: Alexander Radishchev, 1749-1802. London: Allen and Unwin, 1958.

Lappo-Danilevski, A.  Petr Velikii, osnovatel’ Imperatorskoi Akademii nauk v Peterburge. St. Petersburg, 1914.

――.”Ocherk razvitiia russkoi istoriografii,” RIZ, 1920, No. 6, 5-29.

Laptev, B. L. “Teoriia parallel’nykh linii v rannykh rabotakh N. I. Lobachevskogo,” in Norden, ed., Sto dvadtsat’ piat let, 99-116.

Lavrent’ev, M. A. “Vstupitel’naia rech’,” in Lavrent’ev et al., ed, Leonard Eiler, 7-15.

――, A. P. lushkevich, and A. T. Grigor’ian, ed Leonard Eiler: Sbornik statei v chest’ 250-letiia so dnia rozhdeniia, predstavlennykh Akademii nauk SSSR. Moscow, 1958.

Lavrovskii, N. A. “Vospominanie o Vasiliy Nazaroviche Karazine,”ZMNP, CLXV (1873), Section 2, 294-311.

――, “Iz pervonachal’noi istorii Khar’kovskogo universiteta,”ZMNP, CXLV (1869), Section 2, 235-60.

Lazarev, P. P. Ocherki istorii russkoi nauki. Moscow-Leningrad, 1950.

――. Tochnye nauki v Rossii za dvesti let. Moscow-Leningrad, 1925.

Lebedev, D. M. Ocherki istorii geografii v Rossii XV i XVI vekov. Moscow, 1956.

――. Geografiia v Rossii XVII v. (dopetrovskoi epokhi). Ocherki po istorii geografkheskikhznanii. Moscow-Leningrad, 1949.

Leicester, Henry M. The Historical Background of Chemistry. New York: Wiley, 1956.

Lemke, Mikh. Nikolaevskie zhandarmy i literatura 1826-1855 gg. St. Petersburg, I909.

Levchenko, M. V. Ocherki po istorii russko-vizantiiskikh otnoshenii. Moscow, 1956.

Levin, M. G. Ocherki po istorii antropologii v Rossii. Moscow, 1960.

Lezhneva, O. A., and B. N. Rzhonsnitskii. Emilii Khristianovich Lent Moscow-Leningrad, 1952.

“Lichnyi sostav Imperatorskoi Akademii nauk v kontse 1852 goda,” Uchenyia zapisty Imperatorskoi Akademii nauk po Pervomu i Tret’emu otdeleniiam, I (1853), 580-89.

Lipshits,  lu. Moskovskoe obshchestvo ispytatelei prirody za 135 let ego sushchestvovaniia, 1805-1940. Moscow, 1940.

Liubimenko, I. I. “Ob osnovanii Rossiiskoi Akademii,” AIN-T, 1935, No. 6, 97-116.

Lobachevskii, N. I. Polnoe sobranie sochinenii. Vol I and II. Moscow-Leningrad, 1946.

――.Tri sochineniia. Moscow, 1956.

――.”Rech* o vazhneishikh predmetakh vospitaniia,” in Vasetskii and Mikulinskii, Izbrannye proizvedeniia, 381-85.

――.”Nastavleniia uchiteliam matematiki v gimnaziakh,” TIIE, II (1948), 554-60.

Lobatschewskii, Nikolaj Iwanowitsch. Zwei geometrische Abhandlungen. Tr. From the Russian by Friedrich Engel. Leipzig, 1898.

Lockemann, Georg. The Story of Chemistry. New York: Philosophical Library, 1959.

Lomonosov, M. V. Polnoe sobranie sochinenii. Vol. I. Moscow-Leningrad, 1950.

――.Izbrannye filosofskie proizvedeniia. Moscow, 1950.

[――.] “V PraviteFstvuiushchii Senat nizhaishee donoshenie ot kollezhskogo sovetnika i professora Mikhaila Lomonosova,” Chten, 1862, No. 4, Section 5, 169-72.

[――.] Physikalisch-chemische Abhandlungen M. W. Lomonosows, 1741-1752. Tr. from Latin and Russian, with commentaries by B. N. Menshutkin and Max Speter. Leipzig, 1910.

[Lubianskii, F. P.] “Vospominaniia Fedora Petrovicha Lubianskogo,” RA, 1872, No. ı, 98-185; No. 3-4, 449-533.

Luchinskii, G. “Teoriia rodovogo byta v russkoi istorii,” Brockhaus-Efron, XXXII (1901), 908-11.

Luk’ianov, P. M. Kratkaia istoriia khimicheskoi promyshlennosti SSSR. Moscow, 1959.

――.”A. N. Radishchev i khimiia,” TIIE-T, II (1954) 158-67.

Lunts, G. L. “O rabotakh N. I. Lobachevskogo po matematicheskom analizu,” IMI, II (1949), 9-71.

Luppol, I. K. “PoP Gol’bakh russkii akademik (k 150-letiiu so dnia smerti),” VAN, 1939, No. 4-5, 163-67.

L. V. “Farvarson, Andrei Danilovich,” RBS, XXI (1901), 22-23.

Lysenko, V. I. “Iz istorii pervoi Peterburgskoi matematicheskoi shkoly,” TIIE-T XLIII (1961), 182-205.

[Magnitskiy, Mikhail L.] “Mnenie deistvitel’nogo statskogo sovetnika Magnitskogo o nauke estestvennogo prava,” Chten, 1861, No. 10-12, Section 5, 157-59.

Maikov, P. “Rumiantsev, graf Nikolay Petrovich,” RBS, XVI (1913), 493-520.

――.”Betskoy, Ivan Ivanovich,” RBS, III (1905), 5-12.

[Maistre, Joseph de.] Lettres et opuscules inèdits du comte Joseph de Maistre prècèdès d’une Notice Biographique par son fils le comte Rodolphe de Maistre. Vol. II. Paris, 1851.

Maistrov, L. I. “A. I. Gertsen o matematike,” IMI, VIII (1955), 481-88.

Makogonenko, G. P. Radishchev i ego vremia. Moscow, 1956.

――.Nikolay Novikov i russkoe prosveshchenie XVIII veka. Moscow-Leningrad, 1952.

Maksimov, A. A. Ocherki po istorii borby za materializm v russkom estestvoznanii. Moscow, 1947.

Maksimovich, K. I. “Ocherk zhizni i trudov Frantsa Ivanovicha Ruprekhta,” ZAN, XX (1872), 1-49.

Malia, Martin. Alexander Herzen and the Birth of Russian Socialism, 1812-1855. Cambridge, Mas: Harvard University Press, 1961.

Malin, M. “Anglo-russkie kuPturnye i nauchnye sviazi (do osnovaniia Peterburgskoi Akademii nauk),” VIMK, 1957, No. 3, 98-107.

Malis, lu. G. N. I. Pirogov: Ego zhizn i nauchno-obshchestvennaia deiatePnost’. St. Petersburg, 1893.

Manshtein, Kristofor G. Zapiski istoricheskiia, grazhdanskiia i voennyia o Rossii s 1727 po 1744 god. Tr. from the French by T. Mal’gin. 2 vol Moscow, 1823.

Markovnikov, V. V. Izbrannye trudy. Moscow, 1955.

Maron, I. A. “Akademik M. V. Ostrogradskyi kak organizator prepodavaniia matematicheskikhnauk v voenno-uchebnykh zavedeniiakh Rossii,” IMl, III (1950) , 197-340.

Materialy dlia istorii Imperatorskoi Akademii nauk. 10 vol St. Petersburg, 1885-1900.

“Materialy dlia istorii i statistiki nashikh gimnazii,” ZMNP, CXXI (1864), Section 2, 129-71, 353-90. 492-571.

Mavrodin, V. V., et al. Leningradskii universitet (kratkii ocherk). Leningrad, 1957.

Maxwell, James Clerk. A Treatise on Electricity and Magnetism. Vol. I. 2nd ed. Oxford: Clarendon Press} 1881.

Mazour, Anatole G. Modern Russian Historiography. Princeton, N.J.: Van Nostrand, 1958.

――.The First Russian Revolution, 1825: The Decembrist Movement. Berkeley, Calif.: University of California Press, 1937.

――.”Petr Jakovlevic Caadaev (1796-1856),” Le Monde Slave, IV (1937), 1-24.

――.Russia: Tsarist and Communist. Princeton, N.J.: Van Nostrand, 1962.

McConnell, Allen. “Helvetius’ Russian Pupils,” Journal of the History of Ideas, XXIV (1963), 373-86.

McLean, Hugh, M. E. Malia, and G. Fischer. Russian Thought and Politics (Harvard Slavic Studies, Vol. IV). ‘s-Gravenhage, 1957.

Mechnikov, I. I. Stranitsy vospominanii: Sbornik avtobiograficheskikh statei. Moscow, 1946.

――.”Sovremennoe sostoianie nauki o razvitii zhivotnykh,” ZMNP, CXLII (1869), Section 2, 158-86.

Mel’gunova, P. E., K. V. Sivkov, and N. P. Sidorov. Russkii byt po vospominaniiam sovremennikov. XVIII vek. 2 vol Moscow, 1914-18.

Mel’nikova, N. N. Izdaniia Moskovskogo universiteta, 1756-1779. Moscow, 1955.

Mendeleev, D. Review of E. Hofman, ed., Severnyi Ural, Vol. 2, St. Petersburg, 1856, in ZMNP, XCIII (1857), Section 6, 110-26.

――. “Voskresenskii (Aleksandr Abramovich) ,” Brockhaus-Efron, VII (1895), 243-44.

 ――. Sochineniia. Vol. XV. Moscow-Leningrad, 1949.

Menshutkin, B. N. Trudy M. V. Lomonosova po fizike i khimii. Moscow, 1936.

――. “Lomonosov, Mikhail Vasil’evich,” RBS, X (1914), 596-628.

――. Russia’s Lomonosov: Chemist, Courtier, Physicist, Poet. Tr. from the Russian by J. E. Thai and E. J. Webster. Princeton, N.J.: Princeton University Press, 1952.

――. Mikhailo Vasil’evich Lomonosov: Zhizneopisanie. St. Petersburg, 1911.

――. “M. V. Lomonosov kak fiziko-khimik: k istorii khimii v Rossii,” Zhurnal Russkogo fiziko-khimicheskogo obshchestva, XXXVI (1904), Section 2, 77-304.

Merton, Robert K. Social Theory and Social Structure. Glencoe, III: The Free Press, 1949.

Meyer, Arthur William. Human Generation: Conclusions of Burdach, Dollinger, and von Baer. Stanford, Calif.: Stanford University Press, 1956.

Miakovskii, V. V. “Gody ucheniia A. N. Radishcheva,” Golos minuvshego, 1914, No. 3, 5-45; No. 5, 83-104.

Michatek, N. “Polzunov, Ivan Ivanovich,” RBS, XIV (1905), 532-33.

Mikulinskii,  R. “Iz istorii biologii v Rossii v 20-3oe gody XIX veka,” Voprosy istorii estestvoznaniia i tekhniki, I (1956)- 98-115.

――. Razvitie obshchikh problem biologii v Rossii. Moscow, 1961.

――. and G. F. Rybkin. “Borba materializma protiv idealizma v estestvoznanii v Rossii (pervaia polovina XIX v.)/’ in Vasetskii et al, ed, Ocherki, I, 338-73-

Miliukov, P. Gosudarstvennoe khoziaistvo Rossii v pervoi chetverti XVIII stoletiia i reforma Petra Velikogo. St. Petersburg, 1892.

――. Ocherki po istorii russkoi kul’tury. 3 vol Paris, 1930-37.

――. Glavnyia techeniia russkoi istoricheskoi mysli. 3rd ed. St. Petersburg, 1913.

――. “Universitety v Rossii,” Brockhaus-Efron, XXXIX (1902), 788-800.

――. “Istochniki russkoi istorii i russkaia istoriografiia,” Brockhaus-Efron, XXVIII (1900) ,430-46.

―― and A. Kirpichnikov. “Karamzin (Nikolay Mikhailovich) ,” Brockhaus-Efron, XIV (1895), 440-47.

Mil’kov, F. N. P. I. Rychkov. Moscow, 1953.

Miller, O. “Lomonosov i reforma Petra Velikogo,” VE, March 1866, Section i, 373-92.

“Ministerskiia rasporiazheniia,” ZMNP, I (1834), Section ı, xlix-lxxx.

Modzalevskii, B. L. “Severgin, Vasiliy Mikhailovich,” RBS, XVIII (1904), 272-76.

――. Spisok chlenov Imperatorskoi Akademii nauk, 1725-1907. St. Petersburg, 1908.

Modzalevskii, L. B. “M. N. Lomonosov,” in  I. Vavilov, ed., Nauchnoe nasledstvo, I, 11-62.

――. “Puşkin chlen Rossiiskoi Akademii,” VAN, 1937, No. 2-3, 245-50.

――. ed. Rukopisi Lomonosova v Akademii nauk SSSR: Nauchnoe opisanie. Moscow-Leningrad, 1937.

――. ed. Materialy dlia biografii N. I. Lobachevskogo. Moscow-Leningrad, 1948.

Morley, John Viscount. Biographical Studie London: Macmillan, 1923.

Murchison, Roderick Impey, Edouard de Verneuil, and Alexander von Keyserling. The Geology of Russia in Europe and the Ural Mountain 2 vol London: John Murray, 1845.

Musabekov, lu.  lustus Libikh, 1803-1873. Moscow, 1962.

Nagaeva, V. M. Pedagogicheskie vzgliady i deiatel’nost’ N. I. Lobachevskogo,” IMI, III (1950) ,76-153.

Nagel, Ernest. The Structure of Science. Problems in the Logic of Scientific Exploration. New York: Harcourt, Brace, 1961.

Nalivkin, D. V. “Nachalo russkoi geologii,” in  I. Vavilov, ed., Voprosy istorii otechestvennoinauki, 384-93.

Newcomb, Simon. The Reminiscences of an Astronomer. Boston: Houghton, Mifflin, 1903.

――. A Compendium of Spherical Astronomy. New York: Macmillan, 1906.

Nifontov, A.  Rossiia v 1848 godu. Moscow, 1949.

Nikitenko, A. V. Moia povest’: Zapiski i dnevnik (1804-1877 gg.). 2 vol 2nd ed., St. Petersburg, 1904-5.

Nikitin, Afanasii. Khozhdenie za tri moria. Moscow, 1950.

Nikol’skii, N. “Dukhovnyia uchebnyia zavedeniia,” in Granat-Ents, XIX (n.d.) , 202-9.

N. N. P., “Kulibin, Ivan Petrovich,” RBS, IX (1903), 539-43-

Norden, A. P., ed. Sto dvadtsat’ piat’ let neevklidovoi geometrii Lobachevskogo: 1826-1951. Moscow-Leningrad, 1952.

Nordenskiold, Erik. The History of Biology. Transl. from the Swedish by L. B. Eyre. New York: Tudor, 1935.

Novikov, M. M. Velikany rossiiskogo estestvoznaniia. Posev, 1960.

Novikov, N. I. “Stat’i i zametki iz satiricheskogo zhurnala ‘Zhivopisets’ “in Shchipanov, ed., Izbrannye proizvedeniia, II, 166-210.

――. “Koshelek,” in Shchipanov, ed., Izbrannye proizvedeniia, II, 214-16.

――. Izbrannye pedagogicheskiia sochineniia. Moscow, 1959.

Novikov, P. A. “Zoologicheskie issledovaniia la. Shamisso i I. Eshshol’tsa vo vremia krugosvetnoi ekspeditsii O. E. Kotsebu na ‘Riurike’ (1815-1818),” TIIE-T, XL, 1962, 248-82.

――. “Akademik  P. Krasheninnikov kak pervyi issledovateP zhivotnogo mira Kamchatki,” TIIE, III (1949), 262-96.

Novitskii, Orest. “Ob uspekakh, delaemykh filosofii v teoreticheskom otnoshenii, ikhsile i vazhnosti,” ZMNP, XVII (1838), Section 2, 229-329.

Novlianskii, M. G., ed. Boris Semenovich lakobi: Bibliograficheskii ukazatel’. Moscow-Leningrad, 1953.

Nut, Iu. Iu. Geometriia Lobachevskogo v analidcheskom izlozhenii. Moscow, 1961.

Odoevskii, V. F. Russkie nochi. Moscow, 1913.

――. Izbrannye pedagogicheskie sochineniia. Moscow, 1955*

[――.] “Iz bumag kniaza V. F. Odoevskogo,” RA, 1874, No. 2, 278-359; No. 7, 11-54.

 

[Olearius, Adam.] “Podrobnoe opisanie puteshestviia golshtinskogo posol’stva v Moskoviiui Persiiu,” translated from the German by P. P. Barsov, Book 4, Chten, 1869, No. 2, 531-692.

 

Orbeli, L. A., and Kh.  Koshtoiants, ed Ocherki po istorii Akademii nauk: Biologicheskienauki. Moscow-Leningrad, 1945.

Orlov, A.  Drevnaia russkaia literatura XI-XVII vv. Moscow-Leningrad, 1945.

Orlov, VI. Russkie prosvetiteli 1790-1 8oo-kh godov. Moscow, 1950.

Orlov-Davidov, Vladimir P. Biograficheskii ocherk grafa Vladimira Grigor’evicha Orlova. St. Petersburg, 1878.

Osipov, A. M., et al. Afanasii Nikitin i ego vremia. Moscow, 1951.

Osipovskii, Timofei Fedorovich. “O prostranstve i vremeni,” in Vasetskii and Mikulinskii, ed, Izbrannye proizvedeniia, 45-49.

――. “Rassuzhdenie o dinamicheskoi sisteme Kanta,” in Vasetskii and Mikulinskii,

Izbrannye proizvedeniia, 49-54.

[Ostrogradskyi, M. V.] “Mikhail VasiPevich Ostrogradskyi pod nadzorom politsii,” RS, CVIII (1901), 341-42.

[――.] “Spisok sochinenii M. V. Ostrogradskogo,” ZAN, I (1862), 46-50.

Ostrovitianov, K. V., ed. Istoriia Akademii nauk SSSR. Vol. I. Moscow-Leningrad, 1958.

Pallas (Petr-Simon),” Brockhaus-Efron, XXII (1897), 641-42.

Pamiatnaia knizhka Imperatorskoi Akademii nauk na 1905 god. St. Petersburg, 1905.

Panaev, Valerian Aleksandrovich. “Vospominaniia,” RS, LXXX (1893), 63-89, 395-412.

Pares, B. A History of Russia. New York: Knopf, 1947.

Pashkov, A. L, ed. Istoriia russkoi ekonomicheskoi myslL Vol. I, 2 part Moscow, 1955-58.

Pasquier, L. Gustave du. Leonhard Euler et ses ami Pans, 1927.

Passek, T. P. Iz daPnykh let. Vospominaniia. Vol I-II. St. Petersburg, 1878-79; Vol. Ill, 2nd ed., 1906.

Pavlov, M. G. “O vzaimnom otnoshenii svedenii umozritePnykh i opytnykh,” in Vasetskii and Mikulinskii, ed, Izbrannye proizvedeniia, 88-97.

Pavlov, P. E. “Stoletie pervogo russkogo istoricheskogo obshchestva,” IV, XCV (1904),1045-54.

Pavlov-Sil’vanskii, N. P. Ocherki po russkoi istorii XVIII-XIX vv. St. Petersburg, 1910.

――. Proekty reform v zapiskakh sovremennikov Petra Velikogo. St. Petersburg, 1897.

Pekarskiy, Petr P. Nauka i literatura pri Petre Velikom. Vol. I: Vvedenie v istoriiu prosveshcheniia v Rossii XVIII stoletiia. Vol. II: Opisanie slaviano-russkikh knigi tipografii 1698-1725 godov. St. Petersburg, 1862.

――.Istoriia Imperatorskoi Akademii nauk. 2 vol St. Petersburg, 1870-73.

――.”Dopolnitel’nyia izvestiia dlia biografii Lomonosova,” ZAN, No. 7 (1865),

Supplement 7.

――.”Ekaterina II i Eiler,” ZAN, VI (1865), 59-92.

――.”Izvestie o molodykh liudiakh, poslannykh Borisom Godunovym dlia obucheniia naukam v Angliiu v 1602 godu,” ZAN, XI (1867), 91-96.

――.”Materialy dlia istorii zhurnal’noi i literaturnoi deiatel’nosti Ekateriny II,” ZAN, III (1863), Supplement 6.

――.”O perepiske akademika Shtelina, khranishcheisia v Imperatorskoi Publichnoi Biblioteke,” ZAN, VII (1865), 117-33.

Penchko, N. A. Osnovanie Moskovskogo universiteta. Moscow, 1953.

Perel’, Iu. G. “Vikentii Karlovich Vishnevskii,” Istoriko-astronomicheskie issledovanna, l (1955), 133-48.

――. Razvitie predstavlenii o vselennoi. Moscow, 1958.

――. Vydaiushchiesia russkie astronomy. Moscow, 1951.

Pereselenkov,  A. “Zakonodatel’stvo i tsenzurnaia praktika v Rossii v i-iu chetvert’ 19-go veka,” in Opisanie del Arkhiva Ministerstva Narodnogo Prosveshcheniia (Petrograd, 1921), II, xi-xxxii.

Peretts, V. N. “Obrazovannost’,” in Dovnar-Zapol’skii, ed., Russkaia istoriia, I, 461-79.

Peretts, Varvara P. Khozhdenie za tri moria Afanasiia Nikitina, 1466-1472 gg. Leningrad, 1958.

Perry, John. The State of Russia Under the Present-Day Tsar. London, 1716.

Peshtich,  L. Russkaia istoriografiia XVIII veka. Vol. I. Leningrad, 1961.

Petrovskii, A. V. “O vyskazyvaniiakh A. N. Radishcheva po voprosam estestvoznaniia,” VF, 1949, No. i, 355-59.

Petukhov, E. V. Imperatorskii lur’evskii, byvshii Derptskii, universitet za sto let egosushchestvovaniia (1802-1902). Vol.1. lur’ev, 1902.

Piatkovskii, A. P. “-Peterburgskii VospitatePnyi dom pod upravleniem I. I. Betskogo,” RS, XII (1875), 146-59, 359-80, 665-80; XIII, 177-253, 532-53; XIV, 421-43.

Picheta, V. I. “Yuri Krizhanich i ego otnosheniia k russkomu gosudarstvu (1618-1683),” Slavianskii sbornik, Moscow, 1947, 202-40.

――. Yuri Krizhanich: Ekonomicheskie i politicheskie ego vzgliady. St. Petersburg, 1914.

Pipes, Richard. “Karamzin’s Conception of the Monarchy,” in McLean, Malia, and Fischer, Russian Thought and Politics, 35-58.

――. Karamzin’s Memoir on Ancient and Modern Russia. Cambridge, Mas: Harvard University Press, 1959.

Pirogov, N. I. Sochineniia. Vol. III. Kiev, 1910.

――. Izbrannye pedagogicheskie sochineniia. Moscow, 1953.

――. Sobranie sochinenii. Vol. VIII. Moscow, 1957.

Pisarev, D. L Sochineniia. Vol. II. Moscow, 1955.

Platonov,  F. Moskva i zapad. Berlin, 1926.

――.Ocherki po istorii smuty v Moskovskom gosudarstve XVI-XVII vv. (Opytizucheniia obshchestvennogo stroia i soslovnykh otnoshenii v Smutnoe vremia). St. Petersburg, 1899.

――.Boris Godunov. Petrograd, 1921.

Platova, T. P. “N. A. Varnek i Moskovskii universitet srediny XIX veka,” TIIE, V 1953), 317-62.

――.”Razvitie ucheniia o kletke v Rossii v 40~50-kh godakh XIX veka,” TIIE, IV, (1952) 332-72.

Plekhanov, G. V. Literatura i estetika. Vol. II. Moscow, 1958.

Plisetskii, M. “Ob antropologicheskikh vzgliadakh A. N. Radishcheva,” Sovetskaia etnografiia, 1949, No. 3, 178-82.

P. M. “Feofan (Prokopovich),” Brockhaus-Efron, XLI-A (1904), 929-30.

Pl. V. “Krizhanich, Yuri Gasparovich,” RBS, IX (1903), 441-43.

Pogodin, M. P. “Shkol’nyia vospominaniia, 1814-1820 gg.: Iz moikh zapisok,” VE, 1868, No. 8, 604-30.

――.”Speranskiy (Posviashchaetsia Baronu Modestu Andreevichu Korfu),” RA, 1871, No. 6-7, 1098-252.

――.”Predislovie” in Sochineniia Ivana Pososhkova, Part 2, Moscow, 1863, iii-xlv.

Poleyov, N. “Kriticheskiia issledovanlia kasaterno sovremennoi russkoi literatury,” Syn otechestva, VI (1839), Section 4, 75-83.

Poliakov, M. “Studencheskie gody Belinskogo,” Literaturnoe nasledstvo, LVI (1950), 303-436.

Polievktov, M. Nikolay I: Biografiia i obzor tsarstvovaniia. Moscow, 1918.

Polnoe sobranie uchenykh puteshestvii po Rossii. 7 vol St. Petersburg, 1818-25.

 

Poludenskii, M. “Petr Velikii v Parizhe,” RA, 1865, No. 6, 675-702.

Popov, Nil. V. N. Tatishchev i ego vremia. Moscow, 1861.

――.”Obshchestvo liubitelei otechestvennoi slovesnosti i periodicheskaia literatura v Kazani, s 1805 po 1834 god,” RV, XXIII (1859), 52-98.

Posse, K. “Çebişev, Pafnuti L’vovich,” in  A. Vengerov, ed., Kritiko-biograficheskii slovar’ russkikh pisatelei i uchenykh, VI (St. Petersburg, 1904), I-23.

Potez, Henry, ed. Pages choisies des grands ecrivains: Joseph de Maistre. Paris, 1901.

Predtechenskii, A. V. Ocherki obshchestvenno-politicheskoi istorii Rossii v pervoi chetverti XIX veka. Moscow-Leningrad, 1957.

“Proekt Ukaza, sostavlennyi v kontse 1725,” Uchenyia zapisfy Imperators&i Akademii nauk po Pervomu i Tret’emu otdeleniiam, II (1854), Section: “Istoriko-Literaturnaia Letopis’,” 173-85.

Prokopovich, Feofan. Sochineniia. Moscow-Leningrad, 1961.

Prudnikov, V. E. “Akademik P. L. Çebişev i russkaia shkola,” TIIE, III (1949), 117-35.

P. L. Çebişev: uchenyi i pedagog. Moscow, 1950.

Ptashitskii,  L. “Peterburg v 1720 godu; zapiski poliaka-ochevidtsa,” RS, XXV (1879), 263-90.

Pufendorf, Samuel. An Introduction to the History of the Principal Kingdoms and States of Europe. London, 1695.

Puşkin, A.  “Zapiska o narodnom vospitanii,” in Bartenev, ed., Deviatnadtsatyivek. Vol. II. Moscow, 1872, 209-18.

Putiata, N. “Obozrenie zhizni i tsarstvovaniia imperatora Aleksandra Pervogo,” in Bartenev, ed., Deviatnadtsatyi vek. Vol. I. Moscow, 1872, 426-94.

Putnam, Peter, ed. Seven Britons in Imperial Russia, 1698-1812. Princeton, N.J.:Princeton University Press, 1952.

Pypin, A. N. “Istoriia russkoi literatury,” Brochaus-Efron, XXVIII (1900), 581-634.

――.Istoriia russkoi etnografii. 4 vol St. Petersburg, 1890-92.

――.Istoriia russkoi literatury. 4 vol St. Petersburg, 1898-99.

――.”Russkiia otnosheniia Bentama,” VE, 1869, No. 2, 784-819.

――.”Rossiiskoe Bibleiskoe obshchestvo, 1812-26,” VE, 1868, No. 8, 639-712; No. 9, 231-97; No. ii, 222-85; No. 12, 708-68.

――.”Voprosy drevne-russkoi pis’mennosti. II. Maksim Grek i kniaz Kurbskii,” VE, 1894, No. 7, 313-67.

――. Religioznyia dvizheniia pri Aleksandre I. Petrograd, 1916.

――. Obshchestvennoe dvizhenie v Rossii pri Aleksandre I. St. Petersburg, 1900.

――. “Russkaia nauka i natsional’nyi vopros v XVIII-m veke,” VE, 1884, No. 5, 212-56; No. 6, 548-600; No. 7, 72-117.

――. Russkoe masonstvo: XVIII i pervaia chetvert’ XIX v., St. Petersburg, 1919.

 ――. “Kharakteristiki literaturnykh mnenii ot dvadtsatykh to piatidesiatikh godov,” Part 4, VE, 1872, No. 5, 145-206.

Radishchev, A. N. “Zhitie Fedora Vasil’evicha Ushakova,” in Bartenev, ed., Osmnadtsatyi vek: Istoricheskii sbornik. Vol. II. Moscow, 1869, 296-361.

――. Polnoe sobranie sochinenii. Moscow-Leningrad, 1952.

――. Izbrannye filosofskie sochineniia. Moscow, 1949.

――. A Journey from St. Petersburg to Moscow. Tr. from the Russian by Leo Wiener. Cambridge, Mas: Harvard University Press, 1958.

Radlov, E. L. “Teoriia znaniia Slavofilov,” ZMNP, New Series, LXI (1916), Section 3, 153-65.

――. “K. E. fon Ber kak filosof,” in V. Vernadskii, ed., Pervyi sbornik pamiaty Bera, II, Leningrad, 1927, 60-71.

Radovskii, M. I. “Materialy k izucheniiu tvorchestva I. P. Kulibina,” AIN-T, 1934, No. 2, 227-46.

――. Antiokh Kantemir i Peterburgskaia Akademiia nauk. Moscow-Leningrad, 1959.

――. “N’iuton i Rossiia,” VIMK, 1957, No. 6, 96-106.

――. “N’iuton i Rossiia,” V1MK, 1957, No. 6, 96-106.

――. “Angliskii naturalist XVIII v. Cans Sloan i ego nauchnye sviazi s Peterburgskoi Akademii nauk,” TIIE-T, XXIV (1958), 311-30.

Raikov, B. E. Russkie biologi-evoliutsionisty do Darvina. 4 vol Moscow-Leningrad, 1951-59.

――.”Evoliutsionnaia ideia v trudakh russkikh akademikov XVIII i pervoi poliviny XIX veka,” VAN, 1946, No. 3, 37-46.

――.”Estestvoznanie v umstvennom obikhode i shkornom prosveshchenii drevnei Rusi,” ZMNP, New Series, LXVI (1916), Section: “Narodnoe obrazovanie,” I-34.

――. Ocherki po istorii geliotsentricheskogo mirovozreniia v Rossii: Iz proshlogo russkogo estestvoznaniia. Moscow-Leningrad, 1947.

Rainov, T. I. “Russkoe estestvoznanie vtoroi poloviny XVIII v. i Lomonosov,” in Andreev and Modzalevskii, ed, Lomonosov, I, 1940, 301-88.

――. “N’iuton i russkoe estestvoznanie,” in  I. Vavilov, ed., Isaak N’iuton, 329-44.

――. “Russkie akademiki 2-i poloviny XVIII v. i Buffon,” VAN, 1939, No. 10, 126-47.

――. Nauka v Rossii XI-XVII vekov. Moscow-Leningrad, 1940.

――. “Daniil Bernulli e ego rabota v Peterburgskoi Akademii nauk (k 200-letiiu ‘Gidrodinamiki’),” VAN, 1938, No. 7-8, 84-93.

Raskin, N. M., ed. Rukopisnye materialy khimikov vtoroi poloviny XVIII v. v Arkhive Akademii nauk. Moscow-Leningrad, 1957.

―― and B. A. MaPkevich. Rukopisnye materialy I. P. Kulibina v Arkhive Akademii nauk SSSR. Moscow-Leningrad, 1953.

The Record of the Royal Society of London for the Promotion of Natural Knowledge. 4th ed. London: The Royal Society, 1940.

Remez, E. Ia. “O matematicheskikh rukopisiakh akademika M. V. Ostrogradskogo,” IMI, IV (1951), 9-98.

Review of Otchet Imperatorskoi Publichnoi Biblioteki za 1854 god (St. Petersburg, 1855), in Sovremennik, LI (1855), Section 4, 5-7.

Review of Vestnik estestvennykh naufa in Sovremennik, XLIX (1855), Section 4, 6-II.

Riasanovsky, Nicholas V. “Pogodin and Shevyrev in Russian Intellectual History,” in McLean, Malia, and Fischer, ed, Russian Thought and Politics, 149-67.

――. Russia and the West in the Teaching of the Slavophiles: A Study of Romantic Ideology. Cambridge, Mas: Harvard University Press, 1952.

Riazanovskii, V. A. Razvitie russkoi nauchnoi mysli v XVIII-XX st. st. (Nauki o prirode). New York: Rausen, 1949.

Richter, Liselotte. Leibniz und sein Russlandbild. Berlin, 1946.

Richter, Wilhelm Michael. Geschichte der Medizin in Russland. 3 vol Moscow, 1813-17.

Rober, A. I. “Korennoi nedostatok srednikh uchebnykh zavedenii v Rossii,” RV, XXIII (1859), 577-602.

Rogozhin, V. N. Ukazatel’ k “Opytu rossiiskoi bibliografii” V.  Sopikova. St. Petersburg, 1908.

Rotsen, I. P. “Mikhail VasiPevich Lomonosov,” VAN, 1936, No. 11-12, 5-28.

Rouillier, K. F. “Somneniia v zoologii kak nauke,” in Vasetskii and Mikulinskii, Izbrannye proizvedeniia, 479-89.

Rozhdestvenskii,  V. Ocherki po istorii sistem narodnogo prosveshcheniia v Rossii v XVIII-XIX vekakh. Vol. I. St. Petersburg, 1912.

――. Materialy dlia istorii uchebnykh reform v Rossii v XVIII-XIX vekakh. St. Petersburg, 1910.

――. Istoricheskii obzor deiatel’nosti Ministerstva narodnogo prosveshcheniia, 1802-1902. St. Petersburg, 1902.

――. “Posledniaia stranitsa iz istorii politiki narodnogo prosveshcheniia imperatora Nikolaya I (Komitet grafa Bludova, 1849-1856),” RIZ, 1917, No. 3-4, 37-59.

――. “Soslovnyi vopros v russkikh universitetakh v pervoi chetverti XIX veka,” ZMNP, New Series, IX (1906), Section 2, 83-108.

――. “Universitetskii vopros v tsarstvovanie imp. Ekateriny Il-oi i sistema narodnogo prosveshcheniia po ustavam 1804 goda,” VE, 1907, No. 7, 5-46; No. 8, 437-57.

――, ed. -Peterburgskii universitet v pervoe stoletie ego deiatel’nosti 1819-1919:Materialy po istorii -Peterburgskogo universiteta. Vol. I. Petrograd, 1919.

Rudakov, V. “Studencheskiia nauchnyia obshchestva,” IV, LXXVIII (1899), 1143-56.

――. “Gimnaziia,” Brockhaus-Efron,VlIl (1893), 694-707.

Ruprecht, J. F. “Das Botanische Museum,” Bulletin de l’Academic Imperials des Sciences de St. Petersbourg, VII (1864), Supplement 2.

Rybkin, G. F., and B. V. Fedorenko, ed “Gettingenskoe obshchestvo nauki i N. I. Lobachevskii,” IMI, IX (1956), 105-10.

Sakharov, A. A., and D. K. Shelestov. Moskovskii universitet za 200 let. Moscow, 1955-

Sakulin, P. N. Iz istorii russkogo idealizma. Kniaz V. F. Odoevskii- myslitel2, pisatel’. Vol. I, Part I. Moscow, 1913.

Samarin, F. Iu. “Dva slova o narodnosti v nauke,” RB, 1856, No. I, Section: “Nauka,” 35-47-

Sarton, George. Introduction to the History of Science. Vol. III. Baltimore: Carnegie, 1948.

――. Six Wing Bloomington: Indiana University Press, 1957.

――. “The Discovery of the Mammalian Egg and the Foundation of Modern Embryology,” Isis, XVI (1931), 315-30.

Satkevich, A. “Leonard Eiler (V dvukhsotuiu godovshchinu dnia ego rozhdeniia),” RS, CXXXII (1907), 467-506.

Savel’ev, A. “O trudakh akademika Lentsa v magnito-elektrichestve,” ZMNP, LXXXII (1854), Section 5, 1-48.

Sbornik postanovlenii po Ministerstvu narodnogo prosveshcheniia. 2 vol 2nd ed. St. Petersburg, 1875.

Sbornik rasporiazhenii po Ministerstvu narodnogo prosveshcheniia. Vol. I. 2nd ed. St. Petersburg, 1898. Vol. II, 1866.

Schaeffer, Clemens, ed. Briefwechsel zwischen Carl Friedrich Gauss und Christian Ludwig Ceding. Berlin, 1927.

Schelting, Alexander von. Russland und Europa im russischen Geschichtsdenken. Bern, 1948.

Schlozer, August Ludwig. Oflfentliches und Privat-Leben, von ihm selbst beschrieben. Vol. I. Gottingen, 1802.

Schuyler, Eugene. Peter the Great, Emperor of Russia. 2 vol New York: Charles Scribner’s Sons, 1884.

Sechenov, Ivan Mikhailovich. Avtobiograficheskiia zapiski. Moscow, 1907.

――. “Nauchnaia deiatel’nost’ russkikh universitetov po estestvoznaniiu za poslednee dvadtsatipiatiletie,” VE, 1883, No. n, 330-42.

Semennikov, V. P. Radishchev: Ocherki i issledovaniia. Moscow-Petrograd, 1923.

――. Sobranie staraiushcheesia o perevode inostrannykh knig, uchrezhdennoe Ekaterinoi II, 1768-1783 gg. St. Petersburg, 1913.

Semenov, P. P. Istoriia poluvekovoi deiatel’nosti Imperatorskogo Russkogo geograficheskogo obshchestva, 1845-1895. 3 vol St. Petersburg, 1896.

Sementkovskii, R. “Kantemir (kn. Antiokh Dmitriyevich) ,” Brockhaus-Efron, XIV (1895), 314-17.

Semevskii, V. “Turgenyev (Nikolay Ivanovich),” Brockhaus-Efron, XXXIV (1902), 106-13.

――. Krest’ianskii vopros v Rossii v XVIII i pervoi polovine XIX veka. 2 vol St. Petersburg, 1888.

Serbina, K. I. “ ‘Kniga Bol’shogo chertezha’ i ee redaktsii,” Istoricheskie zapiski, XIV (1945), 129-47.

Serbov, N. I. “Shkola v tsarstvovanie Aleksandra I i Nikolaya I,” in Kniaz’kov and Serbov, Ocherk, 161-238.

――. “Shkola v tsarstvovanie Ekateriny II,” in Kniaz’kov and Serbov, Ocherk, 61-160.

Setschkareff, Wsewolod. Schellings Einfluss in der russischen Literatur der 2oer und 3oer Jahre des XIX. Jahrhundert Berlin, 1939.

Shchapov, A. P. Sochineniia. 3 vol St. Petersburg, 1906-8.

Shchedrin, N. (M. E. Saltykov) . Polnoe sobranie sochinenii. Vol. XIV. Leningrad, 1936.

Shcherbakov, D. I., ed. Perepiska Aleksandra Gumbol’dta s uchenymi i gosudarstvennymi deiateliami Rossii. Moscow, 1962.

Shcherbatov, M. M. “Sostoianie Rossii do Petra Velikogo,” Chten, 1860, No. i, Section 2, 23-28.

Shchipanov, I. la., ed. Ibzrannye proizvedeniia russkikh myslitelei vtoroi poloviny XVIII veka. 2 vol Moscow, 1952.

Shestakov, P. D. “Moskovskii universitet v 40-kh goda,” RS, LV (1887), 641-62.

Shevyrev, Stepan. Istoriia Imperatorskogo Moskovskogo universiteta, 1755-1855. Moscow, 1855.

Shil’der, N. “Aleksandr I,” RBS, I (1896), 141-384.

――. “Imperator Nikolay I v 1848 i 1849 godakh,” IV, LXXVIII (1899), 173-93.

Shmurlo, E. “Solov’ev (SergeiMikhailovich)” Brockhaus-Efron, XXX (1900) ,798-803.

Shpet, Gustav. Ocherk razvitiia russkoi filosofii. Vol. I. Petrograd, 1922.

Shtorkh, A., and F. Adelung. Sistematicheskoe obozrenie literatury v Rossii v techenie piatiletiia, s 1801 po 1806 god. 2 vol St. Petersburg, 1810-11.

Shtrange, M. M. Russkoe obshchestvo i Frantsuzskaia Revoliutsiia, 1789-1794 gg. Moscow, 1956.

Shugurov, M. F. “Didro i ego otnosheniia k Ekaterine Il-i,” in Bartenev, ed., Osmnadtsatyi vek: Istoricheskii sbornik. Vol. I. Moscow, 1868, 257-305.

Sipovskii, V. V. Literaturnaia deiatel’nost’ Lomonosova. St. Petersburg, 1911.

Skabichevskii, A. M. Istoriia noveishei russkoi literatury: 1848-1908 gg. 7th ed. St. Petersburg, 1909.

――. Ocherki istorii russkoi tsenzury (1700-1863). St. Petersburg, 1892.

Smentsovskii, Mikh. “Likhudy, loannikii i Sofronii,” RBS, X (1914), 499-510.

――. Brat’ia Likhudy. St. Petersburg, 1899.

Smirnov, N. A. Zapadnoe vlianie na russkii iazyk v petrovskuiu epokhu. St. Petersburg, 1910.

Smirnov,  “Tsenzurnaia vedomost 1786-1788 godov,” in Bartenev, ed. Osmnadtsatyi vek: Istoricheskii sbornik. Vol. I, 425-52.

――. Istoriia Moskovskoi Slaviano-Greko-Latinskoi akademii. Moscow, 1855.

――. Istoriia Moskovskoi dukhovnoi akademii do eia preobrazovaniia (1814-1870). Moscow, 1879.

Sobol’,  L. Istoriia mikroskopa i mikroskopicheskikh issledovanii v Rossii v XVIII veke. Moscow-Leningrad, 1949.

Sobolevskii, A. I. Perevodnaia literatura Moskovskoi Rusi XIV-XVII vekov. Bibliograficheskie materialy. St. Petersburg, 1903.

――. “Iz perevodnoi literatury Petrovskoi epokhi. Bibliograficheskie materialy,” Sbornik Otdeleniia russkogo iazyka i slovesnosti, LXXXIV (1908), No. 3, vii-47.

――. Lomonosov v istorii russkogo iazyka. St. Petersburg, 1911.

Solov’ev, lu. I., and N. N. Ushakova. Otrazhenie estestvennonauchnykh trudov M. V. Lomonosova v russkoi literature XVIII i XIX vv. Moscow, 1961.

Solov’ev, Sergei M. Istoriia Rossii s drevneishikh vremen. Vol I-III, 3rd ed.; Vol IV-VI,2nded.;n.d.

[――.] Zapiski Sergeia Mikhailovicha Solov’eva. Petrograd, n.d.

――. “Disput v Moskovskom universitete 25 avgusta 1769 goda: Donoshenie Sinodu Amvrosiia arkhiepiskopa moskovskogo,” RA, 1875, No. n, 312-13.

――. Sobranie sochinenii. St. Petersburg, n.d.

Somov, Osip. “Ocherk zhizni i uchenoi deiatel’nosti Mikhaila VasiPevicha Ostrogradskogo,”ZAN, III (1863), 1-29.

Sopikov, V.  Opyt rossiiskoi bibliografii. Edited and supplemented by V. N. Rogozhin. 5 vol St. Petersburg, 1904-6.

Speranskiy, N. Krizis russkoi shkoly. Moscow, 1914.

Spiess, Otto. Leonhard Euler. Ein Beitrag zur Geistesgeschichte des XVIII Jahrhundert Leipzig, 1929.

Sprat, Thomas, History of the Royal Society. Edited by Jackson I. Cope and Harold Whitmore Jone St. Louis: Washington University Studies, 1958.

Sreznevskii, I. I. Mysli ob istorii russkogo iazyka. Moscow, 1959.

――. “Svedeniia i zametki o maloizvestnykh i neizvestnykh pamiatniakh,” ZAN, IX (1866), Supplement 3.

Sreznevskii, Vsevolod I., ed. Sbornik pisem I. T. Pososhkova k mitropolitu Stefanulavorskomu. St. Petersburg, 1900.

[Staёl] Oeuvres completes de M-me la Baronne de Stael. Vol. XV. Paris, 1821.

Stählin, Karl. Aus den Papieren Jacob von Stahlins: Bin biographischer Beitrag zurdeutsch-russischen Kulturgeschichte des 18. Jahrhundert Leipzig, 1926.

Staniukovich, T. V. Kunstkamera Peterburgskoi Akademii nauk. Moscow-Leningrad, 1953.

Stankevich, A. Timofei Nikolaevich Granovskii. 3rd ed. Moscow, 1914.

“Staraia zapisnaia knizhka, nachataia v 1813 godu, neizvestnogo sochinitelia,” in Bartenev, ed., Deviatnadtsatyi vek. Vol. II. Moscow, 1872, 219-96.

Stasiulevich, M. “O ‘Zapiske’ i ‘Programme uchebnika vseobshchei istorii,’ sostavlennykh v 1850 g. T. N. Granovskim,” VE, September 1866, Section 4, 13-28.

Stepanov, M. “Zhozef de Mestr v Rossii,” Literaturnoe nasledstvo, Vol XXIX-XXX, Moscow, 1937, 577-726.

Stepanov, N. N. “M. V. Lomonosov i russkaia etnografiia (k 250-letiiu dnia rozhdeniia),” Sovetskaia etnografiia, 1961, No. 5, 107-23.

Sternberg, Leo. “Ethnography,” in Fersman, ed., The Pacific, 161-88.

Stimson, Dorothy. Scientists and Amateurs: A History of the Royal Society. New York: Henry Schuman, 1948.

Stolipianskii, P. “Odin iz nezametnykh deiatelei Ekaterinenskoi epokhi. II. Lakov Pavlovich Kozelski,” RS, CXXVIII (1906), 567-84.

Struve, O. V. “Ob uslugakh, okazannykh Petrom Velikim matematicheskoi geografli Rossii,” ZAN, XXI (1872), 1-19.

Struve, V. I. “Obzor geograficheskikh rabot v Rossii,” Zapiski Russkogo Geograficheskogo obshchestva, I (1846).

Suchowa, N. G. Alexander von Humboldt in der russischen Literatur. Leipzig, 1960. Sukhomlinov, M. I. Istoriia Rossiiskoi Akademii. 8 vol St. Petersburg, 1874-88. (Individual volumes appeared as Supplements to ZAN, XXIV, XXVII, XXIX, XXXII, XXXVIII, XLII, XLXIX, and LVIII.)

――. Issledovaniia i staty po russkoi literature i prosveshcheniiu. 2 vol St. Petersburg, 1889.

――.”Materialy dlia istorii obrazovaniia v Rossii v tsarstvovanie imperatora Aleksandra I,” ZMNP, CXXVIII (1865), Section 2, 9-172.

――. Fridrikh-Tsezar Lagarp, vospitateF imperatora Aleksandra I. St. Petersburg, 1871.

――. “Piatidesiatiletnii i stoletnii iubilei -Peterburgskoi Akademii nauk: 1776 i 1826 gg.,” RS, VIII (1877), 1-20.

Sukhov, A. D. “A Russian Forerunner of Darwin,” VIMK, 1958, No. 4, 198-201.

Svenske, Karl. “Materialy dlia istorii sostavleniia Atlasa Rossiiskoi Imperii, izdannogo Imperatorskoi Akademiei nauk v 1745 godu,” ZAN, XIX (1866), Supplement 2.

Sviatskii, D. O. “Astronomicheskaia kniga ‘ShestokryP na Rusi XV veka,” Mirovedenie, XVI (1927), 63-78.

Tarasevich, L. A. “Nauchnoe dvizhenie v Rossii v pervoi polovine XIX veka: Estestvoznanie i meditsina,” Granat-Ist, VI (n.d.) , 285-327.

Tarasov, E. “Russkie ‘gettingentsy’ pervoi chetverty XIX veka i vlianie ikh na razvitie liberalizma v Rossii,” Golos minuvshego, 1914, No. 7, 195-209.

――. “Razgovor o pol’ze nauk i uchilishch,” Chten, 1887, No. i, Section i, 1-171.

――. Dukhovnaia moemu synu. St. Petersburg, 1896.

Thomas, R. Hinton. Liberalism, Nationalism and the German Intellectuals, 1822-1847. Cambridge: W. Hepper, 1951.

Tikhomirov, M. N., ed. Ocherki istorii istoricheskoi nauki v SSSR. Vol. I. Moscow, 1955.

――, ed. Istoriia Moskovskogo universiteta. Vol. I. Moscow, 1955.

――. “Russkaia istoriografiia XVIII veka,” VI, 1948, No. 2, 94-99.

Tikhonravov, N.  Sochineniia. Vol. Ill, Part i. Moscow, 1898.

――. “Istoriia izdaniia ‘Opyta o cheloveke’ v perevode Popovskogo,” RA, 1872, No. 7-8, 1311-22.

Timiriazev, A. K., ed. Ocherki po istorii fiziki v Rossii. Moscow, 1949.

Timiriazev, K. A. “Nauka,” Granat-Ents, XXX (n.d.), 2-53.

――. “Probuzhdenie estestvoznaniia v tret’ei chetverti veka,” Granat-Ist, VII (n.d.), 1-30.

[Timkovskii, I. F.] “Zapiski Il’i Fedorovicha Timkovskogo,” RA, 1874, No. 6, 1377-1466.

Todhunter, I. A History of the Progress of the Calculus of Variation Cambridge (England) : Macmillan, 1861.

Tolstoi, D. A. “Vzgliad na uchebnuiu chast’ v Rossii v XVIII stoletii do 1782 goda,” ZAN, XLVII (1884), Supplement 2.

――. “Akademicheskaia gimnaziia v XVIII stoletii, po rukopisnym dokumentam Arkhiva Akademii nauk,” ZAN, LI (1885), Supplement 2.

――. “Akademicheskii universitet v XVIII stoletii, po rukopisnym dokumentam Arkhiva Akademii nauk,” ZAN, LI (1885), Supplement 3.

Tovey, G. “A Forgotten Electrician,” Science Progress, XXXI (1936-37), 287-90.

Tsetlin, L. S, Iz istorii nauchnoi mysli v Rossii (Nauka i uchenye v Moskovskom universitete vo vtoroi polovine XIX veka). Moscow, 1958.

Turgenyev, I.  “Dva slova o Granovskom,” Sovremennik, LIV (1855), Section 2, 83-86.

T-va, V. V. (O. Pochinkovskaia) . “God raboty s znamenitym pisatelem (posviashchaetsia pamiati Fedora Mikhailovicha Dostoevskogo),” IV, XCV (1904), 488-542.

“Ustav Akademii nauk,” PSZ, XXVII (1830), 20863, 786-800.

“Ustav Imperatorskoi Sanktpeterburgskoi Akademii nauk,” PSZ, second series, XI (1837), Section i, 8765, 14-25.

Ustrialov, N. G. Istoriia imperatora Petra Velikogo. Vol. III. St. Petersburg, 1858.

[Uvarov, Sergei Semenovich.] “Pis’mo (grafa) Sergeiia Semenovicha Uvarova kbaronu Shteinu,” RA, 1871, No. i, 0129-34.

“Uvarov (graf Sergei Semenovich),*’ BrocJ^haus-Efron, XXXIV (1902), 419-20.

Val’ter, A. “Shkoly i stremleniia v russkoi meditsine,” RV, XXIII (1859), Section: “Sovremennaia letopis’,” 247-52.

Varsanof’eva, V. A. Moskovskoe obshchestvo ispytatelei prirody i ego znachenie v razvitii otechestvennoi nauki. Moscow, 1955.

Vasetsii, G. , et al, ed Ocherki po istorii filosofskoi i obshchestvenno-politicheskoi mysli narodov SSSR. 2 vol Moscow, 1955-56.

―― and  R. Mikulinskii, ed Izbrannye proizvedeniia russkikh estestvoispytatelei pervoi poloviny XIX veka. Moscow, 1959.

―― and B. M. Kedrov. “M. V, Lomonosov osnovopolozhnik rnaterialisticheskoi filosofii i peredovogo estestvoznaniia v Rossii,” in Vasetski et al, ed, Ocherki, I, 119-71.

Vasiliev, A. A. History of the Byzantine Empire. 2 vol Madison: University of Wisconsin Press, 1958.

Vasiliev, A. V. Nicolai Ivanovich Lobaçevski. Tr. from the Russian by G. B. Halsted. Austin, Texas: The Neoman, 1894.

――. “Lobachevskii, Nikolay Ivanovich,” RBS, X (1914), 528-65.

――. Matematika. Vol. I. Petrograd, 1921.

Vavilov,  I. “Fizicheskaia optika Leonarda Eilera,” in Deborin, ed., Leonard Eiler, 29-38.

―― et al, ed Voprosy istorii otechestvennoi nauki. Moscow-Leningrad, 1949.

――. Sobranie sochinenii. Vol. III. Moscow, 1956.

――. Isaak N’iuton. 2nd ed. Moscow-Leningrad, 1945-

―― et al, ed Nauchnoe nasledstvo. Vol I and II. Moscow, 1946-51.

Vernadskii, G. V. Russkoe masonstvo v tsarstvovanie Ekateriny II. St. Petersburg, 1917.

Vernadskii, V. I. Mysli o sovremennom znachenii istorii znanii. Leningrad, 1927.

――, ed. Pervyi sbornik pamiati Bera (Trudy Komissii po istorii znanii, Vol. II). Leningrad, 1927.

Veselovskii, K.  “Russkii filosof D. M. Vellanskii,” RS, CV (1901), 6-19.

――.”Otnosheniia imp. Pavla k Akademii nauk,” RS, XCIV (1898), 5-18, 225-46.

――. “Petr Velikii, kak uchrediteP Akademii nauk,” ZAN, XXI (1872), 2-30.

――. “Poslednie gody proshlogo stoletiia v Akademii nauk,” RS, XCIII (1898), 225-45.

――. Istoricheskoe obozrenie trudov Akademii nauk na poPzu Rossii v proshlom i tekushchem stoletiiakh. St. Petersburg, 1865.

[――.] “Vospominamia K.  Veselovskogo. Vremia prezidentstva grafa D. N. Bludova v Akademii nauk, 1855-1864,” RS, CVIII (1901), 495-528.

Veselovskii, N. I. Istoriia Imperatorskogo Russkogo arkheologicheskogo obshchestva za pervoe piatidesiatiletie ego sushchestvovaniia, 1846-1896. St. Petersburg, 1910.

Vinogradov, P. “Granovskii (Timofei Nikolaevich) ,” Brockhaus-Efron, IX (1893), 561-63.

Vinogradov, V. V., ed. Literaturnoe nasledstvo. Vol. LXVII. Moscow, 1959.

Virginskii, V.  Tvortsy novoi tekhniki v krepostnoi Rossii. Moscow, 1962.

――. ZamechatePnye russkie izobretateli Frolovy. Moscow, 1952.

[Vockerodt, Johann G.] “Rossiia pri Petre Velikom (Zapiski Vockerodta) ,” RA, 1873, No. 8, 1360-1434.

Voeikov, A. N. “Pervaia parovaia mashina v Evrope v opisanii eia izobretatelia Iv. Iv. Polzunova, 1763 god,” RS, XL (1883), 631-44.

――. “Ivan Ivanovich Polzunov, izobretatel’ pervoi v Evrope parovoi mashiny v 1763-1766 gg.,” RS, XL (1883), 407-14-

Vorontsov-Vel’iaminov, B. A. Ocherki istorii astronomii v SSSR. Moscow, 1956.

――. “Istoriia astronomii v Rossii v XIX stoletii,” TIIE, II (1948), 26-70.

Voskresenskii, A. A. “Ob uspekakh khimii v noveishee vremia,” in Vasetskii and Mikulinskii, Izbrannye proizvedeniia, 396-402.

Vucinich, Alexander. “Mathematics in Russian Culture,” Journal of the History of Ideas, XXI (1960), 161-79.

――. “Nikolay Ivanovich Lobachevskii: The Man Behind the First Non-Euclidean Geometry,” Isis, LIII (1962), 465-81.

Vvedenskii, Aleksandr. Filosofskie ocherki. Prague, 1924.

Vysheslavtsev, B., et al Problemy russkogo religioznogo soznaniia. Berlin, 1924.

Whitehead, Alfred N. Science in the Modern World. New York: Monitor Books, 1948.

Winter, E., and A. P. lushkevich. “O perepiske Leonarda Eilera i G. F. Millera,” in Lavrent’ev et aL, ed, Leonard Eiler, 465-97.

Winter, E., ed. Die deutsch-russische Begegnung und Leonhard Euler. Beitrage zuden Beziehungen zwischen der deutschen und der russischen Wissenschaft und Kultur im 18. Jahrhundert. Berlin, 1958.

――. Halle als Ausgangspunkt fur deutsche Russlandkunde im 18. Jahrhundert. Berlin, 1953.

――. “Die Jesuiten in Russland (1772 bis 1820). Ein Beitrag zur Auseinandersetzung zwischen Aufklarung und Restauration,” in: Forschen und Wirken: Festschrift zur 150-Jahr-Feier der Humboldt-Universitat zu Berlin, 1810-1960. Vol. III. Berlin, 1960, 167-91.

――. “Euler und die Begegnung der deutschen mit der russischen Aufklarung,” in Winter, ed., Die deutsch-russische Begegnung, 1-18.

[Wolff, Christian.] Briefe von Christian Wolff aus den Jahren 1719-1753. Ein Beitrag zur Geschichte der Kaiserlichen Academic der Wissenschaften zu St. Petersburg. St. Petersburg, 1866.

Wrangel, Ferdinand von. Narrative of an Expedition to the Polar Sea, in the Years 1820, 1821, 1822, and 1823. Tr. by E. Sabine. London: James Madden, 1840.

Zabelin, I. E. “Pervoe vodvorenie v Moskve grekolatinskoi i obshchei evropeiskoi nauki,” Chten, 1886, No. 4, Section 4, 1-24.

――. Opyty izucheniia russkikh drevnostei i istorii. 2 vol Moscow, 1872-73.

Zagoskin, N. P. Istoriia Imperatorskogo Kazanskogo universiteta za pervyia stolet ego sushchestvovaniia, 1804-1904. 4 vol Kazan, 1902-6.

――, ed. Za sto let: Biograficheskii slovar’ professorov i prepodavatelei Imperator skogo Kazanskogo universiteta (1804-1904). 2 vol Kazan, 1904.

Zamislovski, E, Tsarstvovanie Fedora Alekseevicha. Vol. I. St. Petersburg, 1871.

“Zapiski Imperatorskogo Russkogo geograficheskogo obshchestva, knizhka V,” book review in Sovremennik, XXVII (1851), Section 5, 26-33.

Zertsalov, A. N., and  A. Belokurov, ed “O nemetskikh shkolakh v Moskve v pervoi chetverti XVIII v. (1701-1715 gg.); Dokumenty moskovskikh arkhivov,” Chten, 1907, No. i, i-xli, 1-244.

Zhigalova, L. V., and M. I. Radovskii. “Nauchnye sviazi russkikh i angliskikh biologov,” TIIE-T, XLI, 1961, 94-111.

Zhmuds’kii, O. Z., ed. Istoriia Kiivs’kogo universiteta. Kiev, 1859.

Zinin, N. N. “Vzgliad na sovremennoe napravlenie organicheskoi khimii,” in Vasetskii and Mikulinskii, Izbrannye proizvedeniia, 403-14.

Zmeev, L. F. Russkie vrachebniki; issledovanie v oblasti nashei drevnei vrachebnoi pis’mennosti. St. Petersburg, 1896.

Zubov, V. P. “Lomonosov i Slaviano-greko-latinskaia akademiia,” TIIE-T, I (1954), 5-52.

――. “Vopros o ‘nedelimykh’ i beskonechnom v drevne-russkom literaturnom pamiatnike XV veka,” IMI, II (1950), 407-30.

――. Istoriografiia estestvennykh nauk v Rossii (XVIII v. pervaia polovina XIX v.). Moscow, 1956.

Zuev, Vasiliy. “Teoriia prevrashcheniia nasekomykh, primenennaia drugim zhivotnym,” TIIE-T, IV (1955) 281-89.

Zviagintsev, O. E. “Razvitie teorii khimicheskogo stroeniia A. M. Butlerova v neorganicheskoikhimii,” Voprosy istorii estestvoznaniia i tekhniki, I (1956), 70-81.

Zvorikine, A. A. “Remarques sur l’histoire des inventions et de la pensèe scientifique et technique russes des XVIIIᵉ et XIXᵉ siècles,” Cahiers d’Histoire Mondiale, special number (Contributions à l’histoire Russe), 1958, 183-211.

 

Aynı Kategoride Öne Çıkanlar
Orion Kitabevi Tarafından Basılan Diğer Eserler
Bu Kategoride En Çok Tercih Edilenler
Rus Kültüründe Bilim
75,00 TL
60,00 TL
%

20